දකුණේ විදියට මාළු ඇඹුල්තියල් හදන විදිය මෙන්න

මාළු ඇඹුල් තියලා ගැන මතක් කරද්දිත් කටට කෙළ උනන තරම් රස කෑමක්. ලංකාව වටේම මුහුද තිබෙන නිසාත්, මත්ස්‍ය සම්පත අපේ රටට අඩුවක් නැති නිසාත් මාළු ඇඹුල් තියල් කියන්නේ අපිට ආගන්තුක කෑමක් නෙවෙයි. සාමාන්‍ය පිළිගැනීම තමයි ලංකාවේ දකුණු පළාතේ ඉදෙන මාළු ඇඹුල් තියල් වඩාත් රසයි කියලා. ඒකට හේතුව තමයි ඒ පළාතේ ඇඹුල් තියල් හදන ක්‍රමය. ඒක නිසා අද her.lk අපි ඔබට කියලා දෙන්න යන්නේ දකුණේ ක්‍රමයට රසට මාළු ඇඹුල් තියල් සකස් කරගන්නා ආකාරය. විශේෂයෙන්ම උයන්න එහෙම එච්චර දැනුමක් නැති අපේ ගෑණු ළමයින්ට එහෙම මේක හරි ප්‍රයෝජනවත් වේවි. එහෙනම් මෙනන් මේවා තමයි අවශ්‍ය කරන දේවල්.

  • හොඳින් පිරිසිදු කර කෑලි වලට කපාගත් මාළු ග්‍රෑම් 500ක් ( කෙළවල්ලා,බලයා මාළුනම් වඩාත් හොඳයි)
  • ගොරකා ක්‍රීම් 2-3 ක්
  • ගම්මිරිස් මේස හැඳි 2 ක්
  • බැදපු මිරිස් මේස හැඳි 1 ක්
  • කහ කුඩු මේස හැඳි භාගයක්
  • සුදු ළූණු ස්වල්පයක්
  • අමු ඉඟුරු ස්වල්පයක්
  • ලුණු මේස හැඳි භාගයක්
  • කරපිංච සහ රම්පෙ ස්වල්පයක්
  • එන්සල් ස්වල්පයක්
  • පිසීම සඳහා මැටි භාජනයක් යොදාගන්නවනම් වඩාත් හොඳයි
  • ජලය

සාදන ආකාරය මෙන්න මෙහෙමයි – මුලින්ම හොඳින් පිරිසිදු කරගෙන කපාගත් මාළු කැබලි ටිකට කහ ස්වල්පයක් සහ ලුණු ස්වල්පයක් ඉසින්න ඕන. ඒකට හේතුව තමයි මාළුවල ඇති පිලී ගතිය නැතිවෙන්න. සාමාන්‍යයෙන් දකුණේ කියන්නේ නම් කහ සහ ලුණු මාළුවලට අතගානවා කියන එකයි. හොඳින් මාළු කැබලිවලට කහ සහ ලුණු ඉසීම කරලා ඒවා පැත්තකින් තබන්න. ඊට පස්සේ මැටි භාජනය අරගෙන එයට ගොරකා ක්‍රීම් මේස හැඳි 2 ක් තුනක් අතර ප්‍රමාණයක් දාන්න, එයටම බැදපු මිරිස් කුණු මේස හැඳි 1, ගම්මරිස් කුඩු මේස හැඳි දෙක, කහ ස්වල්පයක්, ලුණු මේස හැඳි භාගයක් එක් කරලා හොඳින් මිශ්‍ර කරලා පේස්ට් එකක් වගේ හදාගන්න. හදාගන්න පේස්ට් එක මැටි භාජනයේ පතුලේ තුනී කරලා තියන්න.

ඊට පස්සේ ඊට උඩින් පිරිසිදු කරගත් මාළු කැබලි වෙන වෙනම අතුරන්න. එහෙම කරන්නේ ඒ මාළු කැබලි වලට හොඳින් සකස් කරගත්ත පේස්ට් එක උරාගන්න පහසු වෙන්නයි. එහෙම කරලා සුදු ළූණු, තලාගත් අමු ඉඟුරු, කරපිංච, රම්පෙ,එන්සල් එකතු කරන්න. ඊට පස්සේ මාළු කැබලි වැසෙන මට්ටමට අවශ්‍ය තරම් ජලය භාජනයට එකතු කරන්න. ඊට පස්සේ භාජනය ලිපේ තබා පියනකින් ආවරණය කරලා මද ගින්නේ පිසීම කරන්න. ඒ අතර විනාඩි කිහිපයකට වරක් පියන ඉවත් කරලා රසට ඉදෙන මාළු ඇඹුල් තියල් භාජනය අත් දෙකෙන් පරිස්සට අරගෙන ටිකක් සොලවලා, මාළු කැබලි එහෙ මෙහෙ වනේන ඉඩ දෙන්න, මේකට හැන්ද පාවිච්චි කරන්න එපා. එහෙම වුනොත් මාළු කැබලි කැඩෙන්න පුළුවන්. මෙහෙම කීප සැරයක් කරද්දි වතුර හිඳෙන මට්ටමට එනවා.

පැය භාගයකින් පමණ හොඳින් සූදානම් වුණු සුවඳ දැනෙන රසවත් මාළු ඇඹුල් තියල් මේසෙට යවන්න සූදානම්. මාළු ඇඹුල් තියල් කියන්නේ කල්තබාගෙන වුනත් කෑමට ගන්න පුළුවන් ගුණදායක ආහාරයක් නිසා අවුරුද්ද දවස්වලට ගෙදරට එන අයට පවා රසවත්ව ආහාරයට පිළිගන්වන්න පුළුවන් කෑමක්.

චීනයේ ගමකින් පිටසක්වල ජීවීන් ගැන තොරතුරු හමුවෙයි

1938 වසරේ චීන පුරාවිද්‍යා මහාචාර්ය චී පූ තෙයි, සිසුන් කණ්ඩායමක් ද සමඟ විශේෂ ගවේෂණ චාරිකාවක යෙදුණේය. ඔවුන් ගවේෂණය කළේ හිමාලය කඳුකරයයි. චීනයට අයත් එම පෙදෙස ගවේෂණය ආරම්භ කරද්දී ඔවුන් කිසිවකු දැන සිටියේ නැහැ ඔවුන්ට මුළු ලොවම කැළැඹිය හැකි ආකාරයේ අපූරු සොයා ගැනීමක් කළ හැකි වනු ඇති බව. එම අපූරු සොයා ගැනීම විද්‍යාවට ද අභියෝගයක් කිරීමට සමත් විය. පියාඹන පීරිසි සහ පිටසක්වළ ජීවීන් පාදක කර ගත් තර්ක විතර්ක අතරේ වඩාත් කතාබහට ලක් වූ මාතෘකාවක් බවට ද පත් විය. මේ ‘ඩ්‍රෝපා පාෂාණ’ අබිරහසයි.

මහාචාර්ය චී පූ තෙයි සිසුන් හිමාල කඳුකරයට ගියේ කඳුකරයේ පිහිටා ඇති ඉපැරණි ලෙන් පිළිබඳ අධ්‍යනයක් පැවැත්වීමේ අරමුණින්ය. එම ලෙන් එකිනෙකට සම්බන්ධව පිහිටා ඇති අතර, හිමාල වැසියන් මේ ලෙන් හඳුන්වන්නේ ‘භයංකාර උලා’ යන නමිනි. හිමාල වැසියන් මේ ලෙන් ගැන කතා කරන්නේ බියකිනි. ඇතැම්හු මේ ලෙන් ගැන කතා කිරීමට පවා බියක් දක්වති. 1938 වසරේ දී ගවේෂණය සිදුවෙද්දී, මේ ලෙන් ගැන ලොව වැඩි දෙනකු දැන සිටියේ නැත. ලෙන් ගැන දැන සිටියේ ද මහාචාර්ය චී පූ තෙයි ඇතුළු පුරාවිද්‍යඥන් කිහිප දෙනකු පමණි.

මේ අඳුරු අබිරහස් ලෙන් ගවේෂණය කරමින් යද්දී, ගවේෂණ කණ්ඩායමට මුලින්ම දකින්න ලැබුණේ එම ලෙන්වල ස්වභාවික ගුප්ත සුන්දරත්වයයි. ගවේෂණ කණ්ඩායම එක් අඳුරු ගුහාවක් පිරික්සද්දී, එම ගුහාවේ සො​ෙහානක් ඇති බව ඔවුන්ට දකින්න ලැබුණි. ගවේෂණ කණ්ඩයමේ සිටි කිසිම කෙනකු, මහාචාර්ය චී පූ තෙයි පවා මෙවැනි සොයා ගැනීමක් අපේක්ෂා නොකළේය. වැඩිදුර පරීක්ෂා කරද්දී, සොහොන් වළවල් කිහිපයක් ම ඇති බව දැකින්න ලැබුණි. සොහොන නිර්මාණය කළේ කවුරුන් වුනත්, ඔවුන් ඒවා ඉතාම නිවැරදිව එක පෙළට, සොහොන් වළවල් නිර්මාණය කර තිබීම ගවේෂණ කණ්ඩායමේ මවිතයට හේතුවක් විය.

කණ්ඩායම ඉතා ප්‍රවේසමෙන් සොහොන් වළවල් හාරා බලන්න විය. ඔවුන්ට හමුවූයේ ඉතිරි වුණු අස්ථි කොටස් පමණි. බැලූ බැල්මට ඒවා මනුෂ්‍ය අස්ථි කොටස් විය. හැම සොහොන් වළකම තිබුණේ මිනිස් අස්ථිය. එහෙත් ඒවා හොඳින් පරීක්ෂා කරද්දී පෙනී ගියේ එම අස්ථි මනුෂ්‍යයන්ගේ නොවන බවය. අස්ථිවල හැඩය, ප්‍රමාණය සාමාන්‍ය මිනිසුන්ගේ අස්ථිවලට වඩා වෙනස් විය. හැම හිස්කබලක්ම ප්‍රමාණයෙන් සාමාන්‍ය මනුෂ්‍ය හිස්කබලකට වඩා විශාල විය. විශාල හිස්කබලට සාපේක්ෂව සිරුරු ඉතා කුඩා බව පෙනී ගියේය. අත් පාවල අස්ථි ඉතා සිහින් විය. මේ මළ සිරුරු කාගේද යන්න ප්‍රශ්නාර්ථයක් විය.

ගවේෂණ කණ්ඩායම අස්ථි කොටස් පරීක්ෂා කරද්දී, ලෙන තුළ තිබී විශාල රවුම් පාෂාණයක් සොයා ගැනීමට එක් සිසුවෙක් සමත් විය. ඒ සමඟ ඒ අසල තිබී තව තවත් එවැනිම රවුම් පාෂාණ සොයා ගැනීමට ඉන්පසු හැකියාව ලැබුණි. ඒවා පාෂාණ තැටි විය. ගවේෂණ කණ්ඩායමට හමුවුණු පළමු පාෂාණ තැටියේ විෂ්කම්භය අඟල් නවයකි. ඝනකම අඟලකි. පාෂාණ තැටියේ මැද ඉතා නිවැරදි සමානුපාතික විදියට සිදුරක් කපා තිබුණි. එම සිදුරේ විෂ්කම්භය අඟලකි. මේ පාෂාණ තැටිවල සර්පිලාකාර රටා කොටා තිබෙනු දකින්න ලැබුණි. ඒවා රූපාක්ෂර යැයි පසුව අනාවරණය කර ගැනිණ. ඒ අනුව, එම තැටිවල තිබුණේ සන්නිවේදනයට යොදා ගත් පැරණි සංකේත බව පෙනී යන්න විය. එම පාෂාණ තැටි ඩ්‍රෝපා තැටි යනුවෙන් නම් කෙරුණු අතර එම තැටි ආශ්‍රිත අභිරහස ඩ්‍රෝපා තැටි අභිරහස නමින් ද ප්‍රකට විය.

හන් ග්‍රෝත්‍රික යුවළක් ගවේෂණ කණ්ඩායම පමණක් නොවේ, විශ්ව විද්‍යාල මහාචාර්යවරු, විද්වත්හු යනා දී කවුරුත් ඩ්‍රෝපා තැටිවල ලියා ඇති දේ වටහා ගන්න, එසේ නැතිනම් එම රූපාක්ෂරවලින් පිළිබිඹු වන දේ වටහා ගන්න හුඟක් උත්සාහ කළහ. ඒත් සාර්ථක වුණේ නැහැ. ඩ්‍රෝපා රූපාක්ෂර ගැන කිසියම් හෝ අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට හැකි වූයේ ඊට දසක දෙකකට පමණ පසුවය. ඒ, 1962 වසරේදීය. රූපාක්ෂරවලින් කියැවෙන දේ අපට තේරෙන බසකට පරිවර්තනය කිරීමට චීන පුරා විද්‍යාඥයෙක් සමත් විය. ඔහු ආචාර්ය සුම් උම් නු ය. පාෂාණ තැටිවල ඉතිහාසය ඔහු තේරුම් ගත්තේය. ඒ ගැන පළමුවෙන් පුදුමයට පත් වූ ඔහු පසුව මුළු ලොවම පුදුමයට පත් කළේය. රූපාක්ෂරවලින් කියන්නේ මොකක්දැයි වටහා ගැනීම ඔහුට ලොකු අභියෝගයක් විය. ඊට හේතුව එම රූපාක්ෂර කිසිම විධියකින් අපේ පොත්පත්වල හෝ අප දන්නා වෙනත් භාෂාවක හෝ නොතිබීමය එපමණක් නොව, එම අක්ෂර ඉතා කුඩායි. ඒවා පැහැදිලිව කියැවීමට නම් අණ්වීක්ෂයක් අවශ්‍යය. ඒවා තැටියේ කොටා තිබුණේ සර්පිලාකාරව කිසියම් රටාවකට අනුවය.

සුම් නුම් නුයි, ඩ්‍රෝපා තැටි මැනැවින් පරීක්ෂාවට ලක් කළේය. ඔහු ඒවායේ කොටා ඇති රූපාක්ෂරවලින් කියැවෙන දේ එසේත් නැතිනම් ඒවායේ සටහන් වී තිබුණු පණිවුඩ පරිවර්තනය කළේය. ඒ වන විට මේ පාෂාණ තැටි වසර 12,000 ක් පැරණි බව ඒ වන විට තහවුරු වී තිබුණි. ඔහු පරිවර්තනය කළ පණිවුඩය එතරම් පැරණි යුගයකට ගැළපෙන්නේ කොහොමදැයි ඔහු මුලින් පුදුම විය. රූපාක්ෂරවලින් කියැවුණේ අපූරු කතාන්දරයකි. එය අභ්‍යවකාශය සම්බන්ධ කතාවකි. එහි සඳහන් වූයේ විශ්වයෙන් එසේත් නැතිනම් වෙනත් ලොවකින් මෙහෙ ආ ගගන යානයක් ගැන කතාවකි. මේ යානය, අනතුරට පත් වී හිමාල කඳුකරයේ ‘භයංකාර උලා’ කඩා වැටුණි. තැටිවල සඳහන් වන විධියට යානයේ සිටි ජීවීන් සාමකාමීය. ඒත් එම කාලයේ එම පළාතේ ජීවත් වූ ‘හන්’ ගෝත්‍රිකයන්ට ඔවුන් වටහා ගැනීමට නොහැකි විණි. හන් ගෝත්‍රිකයන් මුලින් සිතුවේ පිටසක්වළයන් සතුරන් කියාය. එනිසා පිටසක්වළින් පැමිණි ඒ අමුත්තන් කීප දෙනකු ම ඔවුන් විසින් මරා දමනු ලැබුණි.

ඩ්‍රෝපා ජීවීන් කෙසේ හෝ හස්ත සංඥා මගින් ‘හන්’ ගෝත්‍රිකයන්ට වටහා දුන්නේ, ඔවුන් සතුරන් නොවන බවය. කල් ගතවෙද්දී හන් ගෝත්‍රිකයෝ ඒ බව විශ්වාස කරන්න වූහ. ඩ්‍රෝපාවරුන් සතුරන් නොවන බවත් ඔවුන්ගෙන් නපුරක් සිදු නොවන බවත් තහවුරු විය. ඩ්‍රෝපාවරුන්ට ගැටලුවක් වූයේ කඩා වැටුණු යානය පිළිසකර කරගෙන ආපහු ඔවුන්ගේ මවු ලෝකයට යාමට නොහැකි වීමය. ඩ්‍රෝපාවරුන් ප්‍රමාණයෙන් කුඩාය. කුරුමිට්ටන් හා සමානය. කල් ගතවෙද්දී ඔවුහු ‘හන්’ ගෝත්‍රිකයන් සමඟ එකට ජීවත් වූහ. ඇතැම්හු හන් ගෝත්‍රිකයන් සමඟ විවාහ වූ බව ද පැවැසෙයි. සමහරු විශ්වාස කරන අන්දමට අදත් මේ ගෝත්‍ර දෙකෙන් පැවැත එන්නන් යැයි සැලකෙන ගෝත්‍රිකයන් පිරිසක් හිමාල කඳුකරයේ ජීවත් වෙන බවය. ඔවුන් ප්‍රමාණය සාමාන්‍යයෙන් අඩි 4 1/2 ක් පමණ වෙයි.

මොවුන්ගේ මුතුන් මිත්තන් ඩ්‍රෝපාවරුන් ද? ඩ්‍රෝපා ගෝත්‍රිකයන්, ‘ඩ්‍රොක් පා’ සහ ‘සෝපා’ නම නම්වලින් ද හැඳින්වෙයි. මේ ගෝත්‍රිකයන් ගැන එකිනෙකට පරස්පර මත පළ වී ඇත. ඒවා ආන්දෝලනාත්මකය. සමහරුන් පවසන අන්දමට ඩ්‍රෝපා යනු කුරුමිටි පිටසක්වළ ජීවීන් කොට්ඨාශයකි. ඔවුන් වසර 12,000 කට කලින් චීන-ටිබෙට් දේශසීමාවට ගොඩ බැස ඇත. ඒ බව සියයට සියයක්ම ඔප්පු කරන්න සාක්ෂි නොමැත. අපට ඇති එකම සාක්ෂිය තමා අසාමාන්‍ය මළ සිරුරු සහ ඩ්‍රෝපා පාෂාණ තැටි පමණකි.

ලුසිත ජයමාන්න – නැෂනල් ජියෝග්‍රැෆි වාර්තා වැඩසටහනක් ඇසුරිනි

මෙයනම් පෙර පිනක් නිසා සිදු උන දෙයක්

ලෝක ආදරවන්තයන්ගේ දිනය යෙදී තිබුණේ ඉකුත් 14 වැනිදාටය. එය අප රටට අදාළ සැමරුම් දිනයක් නොවුණත් අප රටේ ද බොහෝ දෙනා මෙම දිනය ගැන උනන්දු වෙති. විවාහ දිවිය පුරාම ආදරයෙන් බැඳී ජීවත්වී ආදරවන්තයන්ගේ දිනය දා දෙදෙනාම මිය ගිය කතාවක් අපි ඔබට කියන්නෙමු. ආදරයට, විවාහයට, පරිත්‍යාගයට, සෙනෙහසට, වයසක් හරස් නොවේ. මේ යුවළගේ කතාන්දරය තවත් එක් කතාන්දරයක් නොවේ. ටජ්මහලේ කතාන්දරය දක්වා ද මෙය ඉදිරියේ දී ලියැවෙනු ඇත. විවාහය, පවුල, පවුල් සංස්ථාව දූ දරුවන් ආදී සියල්ලම ගැන කතා කරන විට සියල්ලම රන් රස සේ කිරිත් දියරත්, ගඟත් ඔරුවත්, ගසත් පොත්තත් සේ එකට විඳ දරාගෙන එකට හිටිය මේ යුවල ලොවටම ආදර්ශයකි.

එදා පෙබරවාරි 14දාට යෙදුණ ආදරවන්තයන්ගේ දිනයයි. ගාල්ල ඌරගස්මංහන්දියේ හල්ගහවේල්ල ග්‍රාමයේදී වියපත් අඹු-සැමි යුවළ එකට අවසන් සුසුම් වාතලයට මුදාහළහ. 17 දා එකම සොහොනේ එකට භූමදාන කළේ ඔවුන්ගේ අන්තිම කැමැත්ත අනුවයි. තම සීයාගේ හා අත්තම්මාගේ කතාව මුණුපුරා වන උපුල් මුණසිංහ අපට කීවේ මෙසේය. අපේ සීයාගේ ගම ගාල්ල, ඇල්ලපිටිය ඌරගස්මහන්දිය හල්ගහවේල්ල. සීයාගේ නම පී.බී. සයිමන්. මියයන විට වයස 92ක් වුණා. රස්සාවට කළේ කුරුඳු තැළීම. අපේ ආතම්මාගේ වයස 74යි. එයාගේ නම එච්.පී. ගුණවතී. රස්සාවක් කළේ නෑ. හරියට කාන්දම් දෙකක් වාගේ සීයා ළඟින්මයි ආතම්මා හිටියේ.

එදා 14 වන දා ආතම්මාට හිටි හැටියේ අසනීප වුණා. එතරම් ලොකු අසනීපයක් නෙවෙයි. අපි ගිලන් රථයක් අරගෙන ආතම්මා ඇල්පිටිය රෝහලට ගෙන ගියා. ඒ යන කොටත් ආතම්මා මියගොස් ඇති බව වෛද්‍යවරු කීවා. ඒ සමගම සීයා ද ඒ මොහොතේම මියගොස් ඇති බව අපට දුරකථනයෙන් දැනුම් දුන්නා. සීයා ආතම්මා දෙන්නාම එකම දිනක එකම වේලාවක එකටම මියගියා. මේ කතාව අපට නම් අදහා ගන්නත් අමාරුයි. මට මතකයි එදා ආතම්මා ගිලන් රථයට නංවන විට සීයා මහා හයියෙන් කෑගැහුවා. මමත් එනවා මමත් එනවා කියලා. අපි කීවා සීයා ඉන්න අපි ආතම්මා රෝහලට අරගෙන යනවා වැඩි අමාරුවක් නෑනේ. ගියා ආවා. බෙහෙත් අරගෙන එන්නම් සීයා ඉන්න කියලා. නෑ මමත් එන්න ඕනා කිය කියා සීයා කෑ ගැහුවා. පසුව තමයි ආතම්මා සමගම සීයා ද එකවරම මිය ගිහිල්ලා ඇත්තේ. මෙම යුවළට දියණියන් 04ක් ද එක් පුතෙක් ද සිටිති.

තාත්තා අම්මා අපට හරිම ආදරෙයි. ඒ අය දරුවන්ගේ දරුවන් ද බලාගෙන සතුටින් තමයි හිටියේ. අපේ පවුලේ සහෝදර සහෝදරියන් ද දැන් වයසයි. අම්මලා තාත්තලා මැරෙනකම්ම සතුටින් සිටියේ. අම්මාට තාත්තා නැතුවම බෑ. තාත්තාටත් අම්මා නැතුවම බෑ. දෙන්නා හැම තිස්සේම හිටියේ එකට. හරියට කිරියි පැණියි වාගේ. තාත්තා කුරුඳු තළන එක තමයි රස්සාවට කළේ. අම්මා ඒවාට උපකාර කරනවා අපිට පොඩි කාලයේ ඉඳලාම මතකයි. ඒ බැඳීම මිය යන දවස දක්වාම මිය යන මොහොත දක්වාම තිබුණා. නාන්න ගියෙත් ගමන් බිමන් ගියෙත් එකට. කෑම කෑවෙත් එකට එක මේසයේම ඉඳන්. පන්සල් යන්නෙත් එකට. සිල් ගන්නෙත් එකට. එකම තැන තමයි දෙන්නා ඉඳගෙන ඉන්නේ. බෙහෙත් ගේන්න යන්නෙත් එකට. තාත්තාට මොකක් හරි අමාරුවක් තිබුණොත් මෙන්න අම්මාටත් ඒ අමාරුවම තියෙනවා.

“ලොකු දුව තාත්තාට කොන්දේ අමාරුව වාගේ මටත් ටිකක් කොන්ද රිදෙනවා වාගේ” කියා අම්මා කියනවා. ඔය අම්මා කියන්නේ බෙහෙත් ගන්න දෙන්නම එක්කරගෙන යන්න කියලානේ ඉතිං අපේ මොකෝ යන්න ලේස්ති වෙන්න කියා දෙන්නම බෙහෙත් ගන්න එක්ක යනකම් නිවනක් නෑ. අපි පුංචි කාලයෙත් අම්මා තාත්තා කිසිදා අමනාප වෙලා ඉන්නවා මම දැක්කේ නෑ. රණ්ඩුවෙලා ඉන්නවා දැක්කේ නෑ. තාත්තා අම්මට කීවේ “දරුවන්ගේ අම්මා” කියලා. අම්මා තාත්තාට කීවේ “දරුවන්ගේ තාත්තා” කියලා. කහට කෝප්පයක් බීවත් දෙන්න එකට බෙදාගෙන තමයි බොන්නේ. තරුණ කාලයේ අපි පාසල් අරගෙන ගියෙත් දෙන්නම පයින්. අපි පස් දෙනාම පාසල් අරගෙන ගියේ පයින්. දෙන්නාම පාසලටත් ආවා. අපි ගෙදර දමලා කඩේ ගියත් පොළේ ගියත් අම්මයි තාත්තයි එකට. කිසිම දවසක අම්මා හෝ තාත්තා තනියම ගමනක් බිමනක් ගිය දවසක් අපි දැකලා නෑ. දෙන්නම යන්නේ නැතිනම් ඒ ගමන නතර කරනවා. ඒ ගමන යන්නේ නෑ.

උදේ සවස බුදුන් වඳින්නේ එකට. නිදිය ගන්නේ එකම වේලාවට. අපි දරුවෝ හිටියට අපි මේ අම්මා තාත්තට උපකාරයක් කරන්න දෙන්නම ඉඩ තිබ්බේ නෑ. දෙන්නා දෙන්නාගේම වැඩ කරගෙන දෙන්නාම කටයුතු කරනවා. උයා පිහාගෙන කන දේවල්ද දෙන්නාම තමයි කළේ. අපි උදව් කරන්න හදනකොට “උඹලට පිස්සුද? උඹලාගේ දරුවන්ගේ වැඩ තියෙද්දි අපේ වැඩ කරන්න හැකිද?” අම්මා කියනවා. තාත්තා ද ඒකම කියනවා. අපි ඉතින් අමතර කෑමක් හැදුවම ගෙනත් දෙනවා. ඒක හරියටම දෙකට බෙදලා කනවා මිසක කවදාවත් තාත්තා හෝ අම්මා වැඩිපුර ගන්නේ නෑ. ඒ ඒ අයගේ හැටි.

අම්මා විවාහ වෙනකොට අවුරුදු 16යි. තාත්තට 20යි කියලා තමයි කියන්නේ. ඒ කාලයේ වයස ගණන් ගත්තේ නෑනේ. මේ නිසා අම්මා තාත්තා එකටම හිටියේ. මැරෙන දිනය මැරෙන මොහොත දක්වාම එකටම තමයි හිටියේ. දෙන්නාම කිව්වේ අපි දෙන්නා මැරුණාම එකම සොහොනක එකම වළක එකම පෙට්ටියක එකම දිනක එකම වේලාවක සිදුකරන්න කියාලා. අපි අම්මලාගේ තාත්තලාගේ කැමත්ත අනුව සියල්ලම සිදුකළා. මම හිතන්නේ සංසාර පැතුමක් වෙන්න ඕන. මේ අය එකටම මියගියේ ඒ නිසා වෙන්න හැකියි. මේ අනුව පසුගිය 17 වන දින එකම මිනී වළක එකටම එකම සොහොනක මිහිදන් කළා. සියලුම ආගමික කටයුතුද කළේ එකට. මරණ දැන්වීම ද එකම කොළයක එකම ආකාරයට එකම විදියකට තමයි සකස් කළේ යැයි දූ දරුවෝ කීහ. අපි ද මේ ආදර්ශමත් යුවළට ඒ අයගේ ආගම දහම අනුව නිවන් සුව පතමු.

සටහන හා ඡායාරූප – හබරාදූව නිමල් අල්ගෙවත්ත

දළදා වහන්සේගේ භාරකාරත්වය ලබාගන්න ඉංග්‍රීසීන් ගහපු ගැටය

මෙයට වසර දෙසීයකට පෙර ගිවිසුමක්‌ මගින් ලංකාවේ පාලනය මහා බ්‍රිතාන්‍යට පවරා දීම මගින් සිංහල ජාතියේ ස්‌වාධීනත්වය අහිමි විය. ගිවිසුමකින් පවරා දුන්නද ධවල අධිරාජ්‍යවාදීන් අපට වඩා බලවත් හෙයින් සිංහල ජනතාවගේ බලාපොරොත්තු ඉෂ්ට කර ගැනීමට එයින් නොහැකි විය. ඉංග්‍රීසීන් සමග ගිවිසුමකට යැමට පළමුව 1766 දී ලන්දේසීන් සමග අත්සන් කළ ගිවිසුම මගින් ලංකාවේ මුහුදු බඩ පළාත් වලින් ගව්වක පමණ ප්‍රමාණයක්‌ සිංහල පාලනයෙන් අත්හැර තිබුණි. 1796 දී ඉංග්‍රීසීන් විසින් ලන්දේසීන් ගෙන් මෙම මුහුදු බඩ පළාත් භාර ගත් පසු එකී ගිවිසුම ද එලෙසින්ම ක්‍රියාත්මක විය. මේ නිසා ඉංගී්‍රසි පාලන ප්‍රතිසංස්‌කරණ අනුව රට පළාත් පහකට බෙදා දැක්‌වීම සහ පසුව දිස්‌ත්‍රික්‌කයන්ට බෙදා දැක්‌වීමේ දී අනුගමනය කරන ලද්දේ 1766 ගිවිසුමේ දේශ සීමාවන්ය. 1815 දී අවසන් වරට පවරා දෙන ලද්දේ සිංහලේ රජු ගේ පාලන ප්‍රදේශයි. 1814 දී පමණ ලංකාවට පැමිණි වෙස්‌ලියන් මිෂනාරීන් මෙම දේශ සීමා සැලකිල්ලට ගනිමින් 1819 දී උතුර දෙමළ ප්‍රදේශයක්‌ ලෙසට ද දකුණ සිංහල ප්‍රදේශයක්‌ ලෙසටද වර්ග කළහ. මේ බෙදීම අද වන විට වෙනම රාජ්‍යයක්‌ ඇති කරලීමට ක්‍රියාත්මක කරන බෙදීමක්‌ ලෙසට ද වර්ධනය වී තිබේ.

1766 ට ප්‍රථම මේ රට සිංහල රාජ්‍යයකි. එසේම බෞද්ධ රාජ්‍යයකි. ලංකාවේ සෑම තැනකම තිබෙන බෞද්ධ නෂ්ඨාවශේෂ ඊට සාක්‌ෂි සපයයි. දළදා වහන්සේ වෙනුවෙන් එකොළොස්‌ වතාවක්‌ පමණ මේ රට පූජා කරලීමෙන් පැරණි රජවරු බලාපොරොත්තු වන්නට ඇත්තේ රටේ ජාතියේ සුබ සිද්දිය උදෙසා බෞද්ධ රාජ්‍යයක පැවැත්ම අවශ්‍ය වූ බවයි. කිත්සිරිමෙවන් රජ දවස දී දළදා වහන්සේ මෙරටට වැඩම කරවීමට දායකත්වය දෙන ලද්දේ දන්ත හේමමාලා යුවළයි. ඔවුන් ගේ ආගමනයත් සමග ඇරඹි දඨා රක්‌ඛක තනතුර නොහොත් දළදාවේ ගිහි භාරකාරත්වය රජු හා සමාන බලතල හිමි තනතුරක්‌ බවට පත් විය. දන්ත හේමමාලා පරපුරෙන් පැවතෙන කුමරියක්‌ නිතරම රජු ගේ මෙහෙසිය බවට පත්කරන ලදහ. රජකම ලැබීමට නම් දළදා වහන්සේ ගේ භාරකාරත්වයද අවශ්‍ය වන බවට සම්ප්‍රදායක්‌ බිහිවන්නේ මෙලෙසයි. මේ නිසා දන්ත හේමමාලා යුවළ ලැගුම් ගෙන සිටි පුරවරය ජාතිග්‍රාම නමින් ද පසුව කීරවැලි පත්තුව ලෙසින් ද හඳුන්වන ලදහ.

වර්ෂ 1814 දී ඉංග්‍රීසීන් උඩරට ආක්‍රමණය කරන ලද්දේ ඇහැලේපොළ ගේ අනුග්‍රහය මතය. ඒ වන විටත් උඩරට රදළවරු එකිනෙකා බේද භින්න වෙමින් විරසක වෙමින් සිටීම ඉංග්‍රීසී ඔත්තු සේවා විසින් මහත් අභිරුචියෙන් වාර්තා කරවන ලද්දේ විය. සිංහලේ රජු ජීවග්‍රහයෙන් අල්ලා ගැනීමටත් මහා බ්‍රිතාන්‍යයට මුළු රටම යටත් කර පාලනය කරලීමේ අරමුණින් කටයුතු කළ බැවින් මේ ඔත්තු සේවා ඉතා වැදගත් විය. උඩරට මෙන්ම පහතරට සිටි නායක ස්‌වාමීන් වහන්සේ ගේ හිත දිනා ගෙන සිටි ජෝන් ඩොයිලි නම් කපටි සූර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයා මෙම ඔත්තු සේවා මැනවින් හසුරුවන ලද්දේ විය.

උඩරට ජය ගැනීමට පැමිණෙන කාලයේ දළදා වහන්සේගේ තේවාව බාරව සිටින ලද්දේ රඹුක්‌වැල්ලේ නම් ස්‌වාමීන් වහන්සේ නමකි. උන්වහන්සේ ගේ පරපුර කීරවැල්ලේ දන්ත හේමමාලා පරපුරට ලේ ඥාතිත්වයක්‌ දක්‌වයි. මෙවක දාඨා රක්‌ඛක තනතුර නොහොත් දිවන රාළ තනතුර පිළිබඳව ගිහි භාරකාරත්වයක්‌ තිබී නැත. එයට හේතුව නම් සෙනරත් ගේ පුත්‍රයා වන දෙවන රාජසිංහ විසින් ගිහි භාරකාර තනතුර අහෝසි කරලීමයි. පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු 1604 දී මිය ගිය පසු රාජ්‍ය උරුම කම් කියන කුමරවරුන් හට තමා ඉදිරියේ පෙනී සිටින ලෙසට කුසුමාසන දේවිය විසින් අණ කළ අවස්‌ථාවේ දී ඌවේ වීදිය බණ්‌ඩාර සහ දෙනවක මායාදුන්නේ යන කුමාරවරුන් දෙදෙන පෙනී සිටියහ. නමුත් පිටුපසින් පැමිණි සේනාරත්ත නොහොත් සෙනරත් කුමරු වීදිය බණ්‌ඩාරට කිරිච්චියෙන් ඇන මරා දැමීම නිසා දෙනවක කුමරු ද චෝල දේශයට පලා ගිය බව දැක්‌වේ. ඉන් පසු සෙනරත් රාජ්‍ය පාලනය සියතට ගෙන ආණ්‌ඩු කළද පසුව දෙනවක කුමරු සහ තම්මිට අන්තෝනි බරෙන්තු විසින් ඇති කළ කැරැල්ලෙන් පසු මහියංගනයට පලා ගිය බව සඳහන්ය.

මේ රාජ්‍ය උරුම බල අරගලය නිසා සෙනරත් ගෙන් පසු රාජ්‍ය උරුමය කුසුමාසන දේවිගේ පුත්‍රයන්ට පමණක්‌ හිමි වන පරිදි පෘතුගීසින් සමග ගිවිස ගත්තේය. මේ නිසා හිරිපිටියේ දිවන රාළගෙන් පසුව දළදා භාරකාරත්වය පිළිබඳව ගැටලුවක්‌ ඇති විය. දෙනවක මායදුන්නේ කුමරු සමග රාජකීය ඥාතීන් සමනල කන්දේ ගිලීමලයේ සැඟවුණු අතර කීරවැල්ලේ පරපුර ද එලෙස සැඟවීමට පත් විය. සෙනරත් ගෙන් පසුව 1634 දී දෙවනි රාජසිංහයන් තමන් ගේ බිසව ලෙසට කීරවැල්ලේ කුමරියක්‌ පැතුව ද එය ඉටු කර දෙන්නට කීරවැල්ල ඥාතීන් ගේ තිබූ අකැමැත්ත නිසා කෝපාවිෂ්ට වූ රාජසිංහ දාඨා රක්‌ඛක තනතුර අහෝසි කොට කීරවැල්ලේ පරපුර සමග ඥාති සම්බන්ධයක්‌ තිබෙන භික්‌ෂූන් වහන්සේට දළදා භාරකාරත්වය පැවරීය. 1814 කාලවකවානුවේ දී රඹුක්‌වැල්ල හිමියන්ට දළදා භාරකාරත්වය හිමි වන්නේ එලෙසයි. රඹුක්‌වැල්ලේ පරපුර පිළිබඳව ලියෑවී තිබෙන රඹුක්‌වැල්ලේ විත්ති පොත මීට නිදර්ශන සපයයි. මේ නිසා දළදා වහන්සේ රැක ගැනීම පිළිබඳව රඹුක්‌වැල්ලේ හිමියන්ට තිබූ කැක්‌කුම සුවිශේෂී තැනක විය. ශ්‍රී ශකරාජ වර්ෂයෙන් එක්‌වා දහස්‌ සත්සිය තිස්‌හය නොහොත් ක්‍රිස්‌තු වර්ෂයෙන් 1814 වැන්නේ දී මෙම රඹුක්‌වැල්ලේ ස්‌වාමීන් වහන්සේ ශ්‍රී දන්ත ධාතූන් වහන්සේ රැගෙන මැද මහනුවරට ගිය බව පැවසේ.

ඒ වන විටත් ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු සිය ආරක්‌ෂාව පතා මැදමහනුවර මාලිගයට පිටත්ව සිටියේය. නමුත් අධික වර්ෂාව නිසා එතුමාට ගල උඩ මාලිගයට ප්‍රවිශ්ට වීමට නොහැකි විය. ඒ නිසා බිසෝවරුන් සමග මැද මහනුවර බෝමුරේ ආරච්චිගේ ගෙදර නවාතැන් ගන්නට සිදු විය. මේ ස්‌ථානය පිළිබඳව ඔත්තු දැනගත් එක්‌නැලිගොඩ ඇතුළු නිළමේවරු කීප දෙනකු රජු ඇල්ලීමට ඉංග්‍රීසීන් සමග පිටත් විය. මේ තත්ත්වය ඉවෙන් මෙන් වටහා ගත් රඹුක්‌වැල්ලේ හිමියන් බඹරගල විහාරයේ සිට දළදා වහන්සේ රැගෙන යළි සැඟවුණේය. මේ එතැන් සිට 1815 වර්ෂය දක්‌වා දළදා වහන්සේ රැක ගැනීමට උන්වහන්සේ කළ ජීවිත පරිත්‍යාගමය උත්සාහය ගැන උන්වහන්සේ අතින්ම ලියෑවුණු පුස්‌කොළ ලේඛනයකි. එය මල්වත්තේ මහානායක හිමියන්ට ඔප්පු කරලීමට ලියන ලද්දකි..

‘ශ්‍රී ශක රාජ වර්ෂයෙන් එක්‌වා දහස්‌ තිස්‌හයට පැමිණි මෙම වර්ෂයෙහි දීම කර රවි විසි දෙභාග වූ ගුරු දින ගෙවී පාන් වන්නට දෙපහමාරට මහනුවරින් දළදා හාමුදුරුවන් බඹරගලේ විහාරෙට වැඩමවා මෙම සිකුරාදා පටන් රඹුක්‌වැල්ලේ භික්‌ෂුව වන මා විසින් මාගේ බන්ධු උපාසකවරු ලවා බුද්ධ පූජා පවත්වා මීට තුන් වෙනි සෙනසුරාදා මැදමහනුවර මාලිගාවට වැඩමවා දන්මුළු තැන් තේවාව සිද්ධ කොට මීට සතරවන ඉරිදා බලවර්ධන දිසාව බද තලගුණේ විහාරෙට දළදා හාමුදුරුවන් අප්‍රසිද්ධ ආකාරයෙන් වැඩමවාගෙන රඹුක්‌වැල්ල භික්‌ෂුව වන මා විසින් මාගේ බන්ධු උපාසකවරු ලවා මුර ජාම ප්‍රවේශම් කරවා මාලිගාවේ වැඩ පයින්ඩ කරන අයගෙන් එකම කෙනෙක්‌ වත් නැතිව දළදා හාමුදුරුවන් කෙරෙහි වැඩ රාජකාරිය අහර දැහැත් මල් පහන් ගිලන් පස බෙහෙත් බඩු ජාතියෙන් කිසිම අඩුවක්‌ නැතිව පුද පූජා කෙරෙමින් එම උපාසකවරු ලවා වාරණ තිරයක්‌ ද සියලුම පරිස්‌කාර ඇතිව පිරිකරක්‌ද පූජා කෙරෙමින් වටපුලුවේ නායක උන්නාන්සේද හුලංගමුවේ උන්නාන්සේ ද හෙණගැහුවල උන්නාන්සේ ද මේ සංඝයා තුන් නමක්‌ වඩිනා කැටුව ආ කීප දෙනකුවත් රඹුක්‌වැල්ලේ භික්‌ෂුව වන මා විසින් මාගේ බන්ධු උපාසකවරුන්ගේ සහායෙන් උපකාරි කරවමින් පසළොස්‌ දවසක්‌ මෙම තලගුණේ විහාරෙ පදිංචි වෙලා සිටලා කුම්භ රවි දශභාග වූ ඉරිදා මැදමහනුවරින් සංවැල්ල නුවරට සතුරු බය පැමිණි නිසා දළදා හාමුදුරුවන් අප්‍රසිද්ධ ආකාරයෙන් වැඩමවාගෙන මැදිවක විහාරෙ පස්‌ දවසක්‌ වැඩ සිට ප්‍රවේශම් කිරීමෙහිත් ප්‍රකාසවේදෝ යන සතුරු භයින් රඹුක්‌වැල්ලේ භික්‌ෂුව වන මා විසින් මාගේ බන්ධු නෑයන්ගේ සහායෙන් ගංහතටත් ගංදෙකටත් බින්තැන්නටත් තැම්මිටියාන කියන මහවනන්තරයට අඩුත්තුව තනි හේන් මඩිත්තේ ගල්තලක්‌ සමීපයෙහි දිග නව රියන් පුළුල තුන් රියන් සමාරෙ ගෙයක්‌ කරවා එහි බෞද්ධ මාලිගාවක්‌ කරවා දඬුවේ කත් බැද පිට තලකොළ පැළලි ලවා ආසන පනවා සුදු වියන් බැද සර දින්දු කුන්දු ධවල කිරණ ප්‍රර්භාවාදී ¶නවර ශ්‍රී දන්ත දළදා හාමුදරුවන් එහි වැඩමවා වටපුලුවේ නායක උන්වහන්සේ ඇතුළව සංඝයා තුන් නමටත් වඩිනා කැටුව ආ කීප දෙනෙකුටත් ආවාස පහසු කරවා දෙමින් දන් මුළුතැන් උදව් කිරීමට මුළුතැන් ගෙයක්‌ද තනවා සංඝයා වහන්සේටත් ශක්‌ති පමණින් ආවාස පහසු කරවා දෙමින් එම වනන්තරයෙහි මැසි මදුරු වැසි සුළං සීත පීඩාදියෙන් කර්කශක වූ මහ වන මැද සෙහිදි බොහෝ සේ උත්සාහ වීර්ය වඩමින් දන් මුළු තැන් තේවාව කළහ.

දළදා හාමුදුරුවන්ට බොහෝ සේ ගවුරවාර වශයෙන් සිද්ධ වන හුං කිරි පූජාවද දවස අවුළු පත් තුන් වර්ගය සහිතව මුළු තැන තොවාව සිද්ධ වෙමින් සංඝයා වහන්සේට දානෙ පකාර වෙමින් එම තැන්නෙහි කිසිම උත්සවයක්‌ නැතිව රඹුක්‌වැල්ලේ භික්‌ෂුව වන මා විසින් මාගේ බන්ධු උපාසකවරු ලවා මාලිගාව සුරක්‌ෂිත කොට මුර ජාම කරවා ප්‍රවේශම් කරවා මින් තිසි එක්‌ දවසක්‌ වැඩ සිටලා මීන රවි දහඅට භාග වූ සිකුරාදා දළදා හාමුදුරුවන් මැදිවක විහාරෙට වැඩමවා එදා එහි වැඩ හිඳ මීට දෙවන සෙනසුරාදා වේඬරුවෙ විහාරෙට අප්‍රසිද්ධ ආකාරයෙන් දළදා හාමුදරුවන් වැඩමවා ගෙන එහි හිඳ මීට දෙවනි ඉරිදා හේවාහැටේ බද කිතුල්පේ ගමටද දළදා වහන්සේ අප්‍රසිද්ධ ලෙසින් වැඩමවා එහි වැඩ හිඳ මීට තුන් වෙනි සඳුදා දළදා හාමුදුරුවන් අප්‍රසිද්ධ ලෙසින් වැඩමවා ගෙන නායක උන්නාන්සේ සමග අති දුර වූ තුන් ගවු සමාරෙ මාර්ගයෙහි බොහෝ දුක්‌විඳ කොත්මලේ බද පුසුල් පිටිය විහාරෙට දළදා හාමුදරුවන් වැඩමවා වැඩ ඉඳලා සක වර්ෂයෙන් එක්‌වා

දහස්‌ තිස්‌ හතට පැමිණි අවුරුද්දෙහිම බක්‌ මස පුර තෙලෙස්‌වක නම් තිථිය ලත් සිකුරාදා උත්‍රපල් ගුණේ නැකතින් පුසුල්පිටියෙහි විහාරෙට මාලිගාවෙ වැඩ පයින්ඩ කරන අයගෙන් කලුගොමුවෙ කාරියකරවන අයද කිතුල්පේ ගෙපළු කර කත් තියන අයද කැටුව මාලිගාවේ කීප දෙනෙකුත් සමග වැඩ පයින්ඩ කර ගෙන පුසුල් පිටියෙ විහාරෙට පැමිණි පෙරහර ලෙසින්ද දළදා හාමුදුරුවන් අටභාගෙ විහාරෙට වැඩමවා එදා එහි වැඩ සිටලා දන් මුළු තැන් තේවාව සිද්ධ කොට මීට දෙවනි සෙනසුරාදා දළදා හාමුදුරුවන් පෙරහැර ලෙසින් හිඳගල විහාරෙට වැඩමවා දෙදවසක්‌ එහි වැඩ සිටලා දන් මුළු තැන් තේවාව සිද්ධ කොට ශ්‍රී ඝන ශාසනාධාරො ජවලිත පූර්ණ චන්ද්‍රමතෙ විශේෂ වූ පුෂ්පාරාම විහාරාධිපති වූ මහානායක ස්‌වාමීන් වහන්සේ හිඳගල විහාරෙට වැඩමවා පෙරහර ලෙසින් දළදා හාමුදුරුවන් කුමාරහපුව ගාවට වැඩමවා සෙන්ඛණ්‌ඩ ශෛලාභිධාන වූ ශ්‍රී වර්ධන පුර ප්‍රවරයෙහි රැස්‌ව සිටි මහා සංඝයා වහන්සේට ඇතුළු අමාත්‍ය මණ්‌ඩලේ ධී ස්‌වර වූ සියල්ලද ලෝක ශාසන නිවෘධ වර්ධනය කරවන ජනරාල් උන්නාන්සේ ඇතුළු සියළු හේවාපන්නවළුත් යන මේ සියල්ල කුමාර හපුව ගාවට රැස්‌ කරවා ශ්‍රී භුවනෙක තිලක සකල ලන්කාය සාගර පර තථාගතයාශේෂ නෛක ගුණරත්න

මන්දිරායාමාන වූ උතුම් සම්‍යක්‌ සම්බුද්ධ සර්ව රාජෝතමයාණන්ට පක්‌සත් උතුම් වී දන්ත දළදා හාමුරුවන්ට ඇතාපිට වැඩමවා පෙරහැර ලෙසින් ශ්‍රී දෂ්ඨා දළදා මන්දිරයට වැඩමවා මේ දළදා හාමුදුරුවන් වහන්සේ ඒ ඒ තැන් වල දී රඹුක්‌ වැල්ලේ භික්‌ෂුව වන මා විසින් බොහෝ දුක්‌ විඳ වැඩරාජකාරි මුර ජාම කරවමින් රක්‌ෂා කාලාය. එහි සියලු පුණ්‍ය සම්භාරයෙන් සකල ජනමන නයනාභිරාම ප්‍රවර විසුධ ජිනවර චරණ රවින්ද තිජ මධිත කාලාක්‍රත කොට ඇති අපේ නායක හාමුදුරුවො විසින් අනුමෝදන්ව වදාරණ බව යහපති.’ ( ජාතික ලේඛනාගාරය 5/63/102/2 පුස්‌කොළ පොත )

කොත්මලේ පුසුල් පිටිය යනු අනුරාධපුර සමයේ සිට ප්‍රසිද්ධ වූ විහාරයක්‌ විය. බොහෝ දුෂ්කර මගක්‌ ගෙවා එතැනට දළදා හාමුරුවන් වැඩම කරවන්නට ඇත්තේ යළි සිංහල රජෙකු පිළිබඳ බලාපොරොත්තුවෙන් විය යුතුය. නමුත් ජෝන් ඩොයිලි ප්‍රමුඛ ඉංග්‍රීසි ජනරාල් වරුන් ගේ චාටු බස්‌ පිළිගත් කපුවත්තේ නිලමේ ඇහැලේපොළ නිලමේ ඇතුළු රදළ වරු මහානායක හිමියන් ද එකඟකරවාගෙන යළි දළදා වහන්සේ මහනුවරට වැඩමවා ලීමට කටයුතු කළහ. පුසුල් පිටියේ සිට ගම්පළ අටභාගෙටත් එයින් පසු පැරණි රාජකීය මාර්ගයේ දුනුකේවුල්ල මැදිලිය හරහා මිල්ලගහ මුල පුස්‌සතැන්න දොළුව ගොඩ වෙල යන තැන් වල පිහිටි අම්බලම් වල නවාතැන් ගනිමින් හිඳගල රජමහා විහාරයට වැඩමවා තිබෙන බව පෙනේ. වර්ෂයක්‌ පමණ කල් ගත වූ මේ දළදා පෙරළිය ට සහභාගි වූ පිරිස පිටු දැකීමටද ඔවුන් ගෙන් පළි ගැනීමටද ඉංග්‍රීසීන් පසුව පෙළඹුණු බව පෙනේ.

වර්ෂ 1847 දී දළදා වහන්සේ මහානායක හිමි දෙපළටත් දියවඩන නිලමේ වරයා ටත් ඉංග්‍රීසීන් විසින් භාර දෙන ලද්දේ පෙර අනුගමනය කරන ලද සම්ප්‍රදායයන් සියල්ල උඩු යටි කුරු කරමිනි. 1815 ගිවිසුම ප්‍රකාරව බුද්ධ ශාසනයට සහ දේවාගමට හිමි වරප්‍රසාදයන් අඛණ්‌ඩව පවත්වාගෙන යන බවට ඉංග්‍රීසීන් පොරොන්දු වුවද දළදා වහන්සේ ගේ භාරකාරත්වයද ලබා ගත්තද 1833 න් පසුව ඇති කළ මෙකී ප්‍රතිසංස්‌කරණ හමුවේ තත්ත්වය සහමුලින්ම වෙනස්‌ විය. මිෂනාරීන් ගේ බහට කන් දීමෙන් ද උතුරු පළාත වෙනම දෙමළ පළාතක්‌ ලෙසට සංවර්ධනය කිරීමට මිෂනාරීන් යෙදවීමත් නිසා බෞද්ධ රාජ්‍යයක පැවැත්ම ක්‍රමයෙන් අහෝසි විය. එසේම පුත්තලම මඩකලපුව මන්නාරම ආදී මුහුදු බඩ පළාත් වල මුස්‌ලිම්වරු පදිංචි කරලීමත් ඔවුන්ට වෙනමම වරප්‍රසාද හිමි කර දීමත් නිසා අද වන විට මුස්‌ලිම් අන්තවාදය රටේ ආරක්‌ෂාවට පවා තර්ජනයක්‌ ව අවසන්ය.

රන්මසු උයනේ තරු දොරටුව හරා විශ්වයට ගිය මිනිසා

ඇතැම් අතීත නිමැවුම් කවදා, කුමන අරමුණින්, කවරකු විසින් ඉදිකළේද යන්න ප්‍රශ්නයට තුඩුදිය හැකි නමුත් එම නිමැවුම් මගින් නූතන ශිෂ්ටාචාරයේ නව කියෑවීම්වලට අප රැගෙන යමින් තිබේ. එවන් කතිකාවතක්‌ ගොඩනඟනා නිමැවුමක්‌ ලෙස අනුරාධපුරයේ රන්මසු උයනේ ගල් කුලක නෙළා ඇති වෘත්තයක්‌ කේන්ද්‍රකර ගත් හැඩතල එකතුව සැලකිය හැකිය. මෙම වෘත්තාකාර නිර්මාණය වඩාත් ජනප්‍රියත්වයට පත්ව ඇත්තේ “Star Gate” නැතහොත් තරු දොරටුවක්‌ ලෙසය. මෙවැනි ව්‍යවහරක්‌ එක්‌ව ඇත්තේ කුමන පදනමක්‌ මතද යන්න මෙහිදී ප්‍රථමයෙන්ම සලකා බැලිය යුතුය. විශ්වය යනු ඉමක්‌ කොනක්‌ සොයාගත නොහැක්‌කකි. එබැවින් විශ්වයේ ස්‌ථාන දෙකක්‌ අතර ගමන් කිරීමට ඇති ඉතා ඉක්‌මන් මාර්ග “Star Gate” ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. ග්‍රහලෝක ග්‍රහලෝක අතර ඇසිල්ලකින් ගමන් කිරීම උදෙසා භාවිත කළ දොරටු යන්න මෙහි අදහසයි.

ඇතැම් උගතුන් රන්මසු උයනේ මෙම වෘත්තාකාර නිර්මාණය “Star Gate” ලෙස හැඳින්වීම හුදු මනඃකල්පිතයක්‌ ලෙස සලකනු ලබයි. එම මතයේ සත්‍ය අසත්‍යතාව සෙවීමට හෝ එය මිථ්‍යාවක්‌ යෑයි පසකින් තැබීමට වඩා අප උත්සහ ගත යුත්තේ එවන් දොරටුවක්‌ ලෙස මෙය හැඳින්වීමට බලපෑ හේතු සාධක සහිත පසුබිම කුමක්‌ද යන්න අධ්‍යනය කිරීමටය. විශේෂයෙන්ම තාරකා දොරටු යෑයි සලකන්නා වූ ස්‌ථාන සහ සංකේත ලෝකයේ බොහෝ ශිෂ්ටාචාරයන්ගේ පුරා විද්‍යාත්මක උරුමයන් මත වැළලී ඇතැයි සලකමින් අතීතයේ විශ්වය පුරා සැරිසැරූ දොරටු ලෙස ලොව පුරා ස්‌ථාන අතළොස්‌සක්‌ නම් කිරීමට ගවේෂකයන් උත්සහ දරා තිබේ. එම විශ්ව දොරටු ගොන්නට රන්මසු උයනේ “තරු දොරටුව” ද එක්‌වීම මගින් මෙම ගෝලීය කතිකාව නව මානයක්‌ වෙත අප කැඳවාගෙන යනු ලබයි. තාරකා දොරටු, සක්‌වල දොරටු (විශ්ව දොරටුව, විශ්ව ගල, සක්‌වල ගල) පිළිබඳව අධ්‍යනය කරනු ලබන ගවේශකයන් එවන් ස්‌ථාන කිහිපයක්‌ හඳුන්වා දී තිබේ.

  1. මිසරයේ දෙන් දෙරාහි හැතෝර් දේවස්‌ථානයේ සිවිලිමක ඇති වක්‍රාකාර නිර්මාණය (ක්‍රි. ව. 50 ලෙස කාල නිර්ණය කර ඇත.)
  2. ක්‍රි. ව. 400 – 650 අතර කාලයට ගත හැකි දකුණු පේරු රාජ්‍යයේ නැස්‌කා තැනිතලාවේ කිලෝ මීටර් 80 වටා පැතිරී ඇති සිතියම.
  3. බැබිලෝනියානු ශිෂ්ටාචාරයට අයත් දකුණු දිග ඉරාකයේ වසර 3500 පමණ පුරාණ සුමේරියානු දේවාලයක්‌ වන සිප්පාර් (Sippar) හි ඇති ලෝක සිතියම නම් මැටි පුවරුව.
  4. ඉන්කා ශිෂ්ටාචාරයට අයත් ටිටිකකා විල අසල ඇති “අමාරු මුරු” නමින් හඳුන්වන ගල් පර්වතයක ඇති දොරටුවක්‌ බඳු කුහරය.
  5. බ්‍රිතාන්‍යයේ Stonehenge (ස්‌ටෝන්හෙන්ඡ්)
  6. බොලිවියාවේ සූර්ය දොරටුව.

මෙම ඉහත ස්‌ථාන අතරින් වඩාත් දැඩි අවධානය යොමුව ඇති මිසරයේ දෙන් දෙරාහි හැතෝර් දෙAවස්‌ථානයේ සිවිලිමක ඇති වක්‍රාකාර නිර්මාණය මෙන්ම කුෆු, කාෆ්රා, මෙන්කාවුරු නම් පිරමීඩ් ත්‍රිත්වය ලංකාවේ රුවන්වැලි සෑය, මිරිසවැටිය හා ෙ-තවනය යන චෛත්‍ය තුනෙහි පිහිටීම සමානව පිහිටා ඇති බවට දැක්‌වෙන මතවාද මගින් මෙම ශිෂ්ටාචාර ද්විත්වයම විශ්වය සම`ග යාවී සිටි බවට අදහස්‌ ගොඩනඟයි. මෙම ලොව පුරා ඇති තාරකා දොරටු අතරට ලංකාවේ රන්මසු උයන ද අයත්ය යන ආකල්පය ඇති වූයේ 1901 වසරේ උතුරු මැද හා මධ්‍යම පළාත් පුරාවිද්‍යා වාර්ෂික වාර්තාව සම`ගය. මෙම වාර්තා ඉදිරිපත් කරමින් H.C.P. බෙල් මහතා මෙම නිර්මාණය ලෝක සිතියමක්‌ ලෙස දක්‌වයි. මධ්‍යයේ ඇති චතුරස්‍රය ඇතුළත වෘත්ත හතක්‌ දක්‌නට ලැබෙයි. එමගින් සප්ත සාගරයද එම වෘත්ත හත මැද ඇති තිත මහාමේරු පර්වතය බවත් ඉර සහ හඳ දෙපසින්ද මත්සයින්, හක්‌ බෙල්ලන්, මුහුදු අශ්වයින්, ඉදිබුවන්, කකුළුවන් මගින් ජලජ ජීවීන්ගේ ලෝකය පිළිබඳ සඳහන් වන බවත් එතුමා පවසයි. සෘජුවම මෙම නිර්මාණය තාරකා දොරටුවක්‌ යෑයි ප්‍රකාශ නොකළ බෙල් ලෝකයේ විවිධ නිර්මාණයන් හා සසඳමින් විශ්ව සිතියමක්‌ ලෙස නම් කිරීම සම`ග විශ්වය දොරටුවක්‌ ලෙස මෙම ස්‌ථානය හැඳින්වීම සිදු කළේය.

මාටින් වික්‍රමසිංහ සූරීන්ට අනුව මහායාන තාන්ත්‍රිකයන්ගේ යන්ත්‍රයක්‌ ලෙස අදහස්‌ කරන අතර මහාචාර්ය සෙනරත් දිසානායක සූරීන් මානසික ඒකාග්‍රතාවය උදාකර ගැනීම උදෙසා නිර්මාණය කළ උපකරණයක්‌ ලෙස මෙය සලකනු ලබයි. සත්ත්ව හා ජ්‍යාමිතික රූප පනස්‌ තුනකින් යුතු මෙම දර්ශනය මගින් මනස එක්‌තැන් කිරීම අපේක්‍ෂා කර ඇති බවත් ඔහු පවසයි. විශේෂයෙන්ම පූර්ව බ්‍රාහ්මීය අක්‍ෂරයෙන් ලියා ඇති “පනති පනශ” යන සෙල්ලිපි පාඨය හඳුනාගත් දිසානායක සූරීන් පෙන්වා දෙන්නේ චක්‍රයේ පිටතම ඇති සත්ව රූප 20 ක්‌ වෘත්ත මාධ්‍යයේ ඇති සංකේත 33 ක්‌ එක්‌වන විට 53 වන බැවින් මෙම රූප සටහන් කිසියම් අවබෝධයකින් අවශ්‍යතාවක්‌ මත නිමවා ඇති බවයි. මෙම නිර්මාණය ඉදිරියේ ගල් ආසන තුනක්‌ ඉදිකොට ඇත්තේ එම නිර්මාණය දෙස බලමින් අධ්‍යාත්මික ඒකාග්‍රතාවය සඳහා අවස්‌ථාව උදාකර ගැනීමට විය හැකි බව ද ඔහු පවසයි. අදට ද එම ස්‌ථානයෙන් එම ගල් ආසන ජීවමානව හඳුනාගත හැකිවීමෙන් ඔහුගේ අර්ථදැක්‌වීම වඩාත් ප්‍රශස්‌තම මතය ලෙස පිළිගැනීම උචිත වෙයි.

මෙම රන්මසු උයන ආශ්‍රිතව ගොඩනැඟුණු අංක 34 දරන ලෙනේ පිහිටි මෙම වෘත්තාකාර නිර්මාණය තුළ ඇති සංකේත 52 පිළිබඳව සඳහන්ව ඇති පනති පනශ යන සෙල්ලිපි පාඨයේ අක්‌ෂර ක්‍රි.පූ. 3-1 අතරට අයත් බැවින් දේවානම් පියතිස්‌ස රාජ යුගය තෙක්‌ ඇදී යයි. එසේ නම් එම යුගය තුළ මෙම රන්මසු උයන මඟුල් උයනක්‌ ලෙස රාජකීයන් උදෙසා භාවිත කළ බැවින් ආධ්‍යාත්මික අරමුණක්‌ වෙනුවෙන් මෙම නිර්මාණය නිමැවූයේ යෑයි සිතීම තුළ ප්‍රශ්නාර්ථයක්‌ මතුවෙයි. එපමණක්‌ ද නොව එම කාලසීමාවේදී මහායානික දහමේ බලපෑමක්‌ ඇති නොවූ බැවින් මෙය මහායානිකයන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා භාවිත වූ ස්‌ථානයක්‌ ලෙස සැලකීම ද ප්‍රශ්නකාරීය. නමුත් මහායාන යන්ත්‍ර අධ්‍යනය කරන විට මෙවැනි රූප සටහන් බොහෝ විට හඳුනා ගැනීමට හැකි බැවින් අනුරාධපුර යුගයෙන් පසු පොළොන්නරු රාජකීය කාලසීමාවේ දී මෙම ස්‌ථානය භික්‍ෂූන් වහන්සේලාගේ භාවනා මධ්‍යස්‌ථානයක්‌ ලෙස යොදාගත් බවට අනුමාන කළ හැක. ඒ සඳහා කටාරම් කෙටූ ගල්ගුහා කදිම සාක්‍ෂියකි.

සමස්‌තයක්‌ ලෙස අතීතය පිළිබඳ දැවැන්ත ගුප්ත බවක්‌ අරක්‌ගත් රන්මසු උයනේ මෙම වෘත්තාකාර නිමැවුම වර්තමානයට පුළුල් කතිකාවතක්‌ ගොඩනැඟීමට වස්‌තු විෂයක්‌ සපයාදීම මගින්ම මෙම නිර්මාණය තුළ ඇති ප්‍රතිභාපූර්ණත්වය කියාපායි. තවත් අතකින් අතීතය යනු හුදු අවිද්‍යාත්මක, මිථ්‍යා පසුතලයක්‌ මතම ගොඩනැඟුණක්‌ නොව හේතුඵලවාදී ජන විඥාදායක හා ආධ්‍යාත්මික ආලෝක ධාරාවක ජීවමාන සාක්‌ෂි ගොනුවක්‌ බවට සනාථ කිරීමට “විශ්ව දොරටුව” ඉතිහාසකරුවන්ට නව කවුළුවක්‌ විවර කරදී තිබේ.

අවුරුදු 2300ක් පරණ දළදා මාලිගාවේ වැල් බෝධිය ඉතිහාස කතාව

මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගාව ඉදිරිපිට පිහිටි ශ්‍රී නාථ දේවාලය මහනුවර නගරයේ ඇති පැරැණිම ගොඩනැඟිල්ලයි. මහාචාර්ය පරණවිතාන හා ආචාර්ය නන්දසේන මුදියන්සේ කියන පරිදි නාථ දේවාල ගෙඩිගේ 14 වැනි සියවස හෙවත් ගම්පොළ අග කාලයට වැටෙයි. නාථ දේවාලය ගෙඩිගෙයකි. අප දන්නා පැරැණිම ගෙඩිගෙය නාලන්දයි. එය පල්ලව සම්ප්‍රදාය අනුව 8 වැනි සියවසේ ඉදි වූවකි. ගල් හා ගඩොල් යොදාගෙන බොකුටු වහලක් සහිතව ඉදිකර ඇති ගොඩනැඟිලි ගෙඩිගේ නම් වෙයි. නාථ දේවාල ගෙඩිගෙය බිත්ති දැඩි කළුගල් කුට්ටිවලින් සාදා ඇත. එය දකුණු ඉන්දියාවේ 14-15 සියවස්වල පැතිර තිබූ විජයනගර් සම්ප්‍රදාය රැගත් ගොඩනැඟිල්ලකි. ජයවීර මහා වැඩවුන් තැන නමැති රජකුගේ ශිලා ලිපි දෙකක් එහි බිත්තිවල ගල් අතරට පසු කල අල්ලා ඇත. ඒ ක්‍රි.ව. 1543 කාලයට වැටෙයි.

මේ ගෙඩිගේ නාථ දේවාලයට පෙර එම නාථ දේවාල බිමේම අනුරාධපුර අග කල පටන් ගම්පොළ කාලය දක්වා කුඩා නාථ දේවාලයක් තිබී ඇත. එය අවුරුදු හාරසීයක් පමණ ගෙඩිගේ නාථ දේවාලයට වඩා පැරැණිය. “සුළු රාජාවලිය” ග්‍රන්ථය අනුව මෙම අලුත් ගෙඩිගේ නාථ දේවාලය ඉදිකර ඇත්තේ ක්‍රි.ව. 1361 ගම්පොළ රජ කළ තැන්වැනි වික්‍රමබාහුය. තුන්වැනි වික්‍රමබාහු රජු නාථ දේවාල ගෙඩිගේ අලුතින් ඉදිකළ පසු අවුරුදු තුන්සිය පනහක් පමණ කුඩා ගොඩනැඟිල්ලක පුද පූජා ලැබූ නාථ දෙවි රුව අලුත් නාථ දේවාල ගෙඩිගෙයට 1361 වැඩමවා ඇත. අලුත් දේවාලයට වැඩමවූයේ ඒ වනතුරු පැරැණි කුඩා නාථ දේවාලයේ පුද ලැබූ නාථ දේව රූපයයි. “අවලෝකිතේශ්වර නාථ’ ග්‍රන්ථය ලිවූ හෝල්ට් කියන පරිදි නාථ දේවාල ගෙඩිගේ පුද ලබන නාථ දේව රූපය එම ගෙඩිගේ නාථ දේවාලයට වඩා පැරැණි දේව පිළිමයකි. පැරැණි කුඩා නාථ දේවාල ගොඩනැඟිල්ල අලුත් ගෙඩිගේ නාථ දේවාල ගොඩනැඟිල්ල පසෙක ගම්භාර හෙවත් හූනියම් දේවාලය ලෙස භාවිත වෙයි. මේ අනුව නාථ දෙවිරුව ගෙඩිගේ ගොඩනැඟිල්ලට වැඩම වූ පසුව හිස්වූ මුල් කුඩා නාථ දේවාලය ගම්භාර හෙවත් සූනියම් දෙවියන්ට දේවාලයක් ලෙස පැවැරී ඇත.

අද නාථ දේවාල බිමේ ඇති ඉපැරැණිම සිහිවටනය එහි වැල් බෝධියයි. මහ මළුව කෙළවරක මෙම වැල් බෝධිය පිහිටා ඇත. එයට වැල් බෝධිය යන නම භාවිත වූයේ ගසක් වුවත් අතු හරස් අතට විහිදී වැලක මෙන් බෝපත්‍ර පහළට එල්ලා වැටෙන බැවිනි. (මහනුවර වඩාත් ප්‍රකට වැල් බෝධිය පත්තිනි දේවාලය අසල උස් මළුවක පිහිටා ඇත. එහි අයිතිය අස්ගිරි මහානායක හිමියන් යටතේ ඇත) නාථ දේවාල වැල්බෝධිය යටදී ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු කල ඇහැලේපොළ කුමාරිහාමි ඉදිරිපිට ඇගේ දරුවන්ගේ ගෙල කපා බෙලි මව ලවා වංගෙඩියේ ලා කෙටවූ බව සඳහන් වෙයි. මෙම නාථ දේවාල වැල් බෝධිය නාථ දේවාල බිමේ ඇති පැරැණිම සිහිවටනය බව චූල බෝධි වංසයේ එන රසවත් කතාවකින් කියැවෙයි. නාථ දේවාල වැල් බෝධිය ගැන චූල බෝධි වංසය කියන එම රසවත් කතා පුවත කෙටියෙන් පහත දැක්වෙයි. (එහෙත් පාලි බෝධි වංසයේ මේ පුවත දක්නට නැත)

ඒ දෙවැනිපෑතිස් රජු අනුරාධපුර රජ කරන අවධියයි. (ක්‍රි.පූ. 250-210) අනුරාධපුරයට වැඩම වූ බුදුහිමි පිටදුන් ජයශ්‍රී මහා බෝධියෙන් හාස්කම් ඇති අංකුර 40ක් මතු විය. මෙකල නාථ නමින් බමුණෙක් වාසය කළේය. ජයශ්‍රී මහා බෝධියේ එක් අංකුරයක් පාත්‍රයක සිටුවා ඔහු තැනින් තැන වන්දනාවේ යමින් ඒ යන එන විට බෝ අංකුරයද රැගෙන යෑම සිරිතක් විය. කැලෑ හා අඩිපාරවල් මැදින් නාථ බමුණා එදා ගණ කැලෑවක් වූ කටුබුළුගම පිහිටි ප්‍රදේශයට පැමිණ හවස නතර වී බෝ අංකුරය සහිත පත්‍රය සුදුසු තැනක තබා රෑට උයා පිහා කා පසුදා උදෑසන පිබිද නැවත ගමනට සූදානම් විය. ඒ වන විට මේ මුළු අඩවියම ගන කැලෑව විය. කටුබුළුගම නමින් කුඩා ගම්මානයක් ඒ ඉහළින් තිබිණි.

පාත්‍රය ගැනීමට බමුණා ගිය විට බෝ අංකුරය බිමට මුල් ඇදී ගැලවිය නොහැකි පරිදි මුල් දිගට විහිදී තිබිණි. බෝ අංකුරය පිහිටිය යුතු ස්ථානය මේ බව සිතූ නාථ බමුණා බෝ අංකුරය සහිත පත්‍රය එම ස්ථානයේම තබා ගල් වටකොට ගිය බව චූල බෝධිවංසය කියයි. ජනප්‍රවාද අනුව නාථ දේවාලයට නාථ යන නම ලැබුණේ මෙම බමුණා නිසාය. එම නාථ බමුණා ගෙන ආ බෝ අංකුරය අදත් එහි වැල් බෝධිය නමින් ඇත. මේ කරුණ නිවැරැදි නම් මෙම වැල් බෝධිය අවුරුදු 2,300කට පමණ පැරැණි වේ. (නාථ දේවාලයට නම ලැබුණේ අවලෝකිතේශ්වර නාථ හෙවත් මහායාන දෙවියකු වූ නාථ දෙවිඳුගේ නමිනි. අද ලංකාවේ අති ප්‍රධානතම නාථ දේවාලය මහනුවරයි)

රජුන් නඩු ඇසූ පත්තිරිප්පුව – ඓතිහාසික සෙංකඩගලපුර ශ්‍රී දළදා මාලිගයේ ‘පත්තිරිප්පුව’ යනු එසේ – මෙසේ තැනක් නොවේ. ශ්‍රී දළදා වහන්සේ සංකේතවත් කරන ‘රන්කොත් පත්තිරිප්පුව’ ට දෙවෙනි සේ සැලකෙන දළදා මාලිගය අබියස පිහිටි ‘පත්තිරිප්පුව’ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ සමයේ එතුමන්ගේ සංකල්පයක් අනුව ඉදිකරන ලද්දකි. පත්තිරුප්පුව සෑදීම සඳහා මහරජතුමන් විසින් ඒ සඳහා සැලසුම් හා ආකෘති ලබාගෙන ඇත. මේ අනුව ‘දේවේන්ද්‍ර මූලාචාරි’ විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද සැලැස්ම කෙරෙහි ප්‍රමුඛතාවය යොමු කළ රජු කෙසෙල් කඳන් හා පතුරුවලින් තැනූ පත්තිරිප්පු ආකෘතියක්ද නිරීක්ෂණයකොට තිබේ. ඊට අනුමැතිය දුන් රජතුමා පත්තිරිප්පුව ඉදිකිරීමට පූර්ණ රාජ අනුග්‍රහය ලබා දී තිබේ. මහනුවර ඓතිහාසික සෙංකඩගලපුර ශ්‍රී දළදා මාලිගා පිවිසුමේදී ප්‍රථමයෙන් නෙත යොමු වන්නේ නිර්මාණශීලි පත්තිරිප්පුවටය. 1812 දී මෙම පත්තිරිප්පුව නිමවා ඇත.

මෙවැනි ගොඩනැගිල්ලක් ඉදිකරන ලද්දේ මහරජතුමාට වැසියන් ඉදිරියේ පෙනීසිටීම සඳහා ය. යුක්තිය පසිඳලීම සඳහා ද රජතුමා මෙතැනට පැමිණේ. යම් හදිසි අවස්ථාවක් වුවහොත් යුක්තියේ ඝණ්ටාරයක් නාද කළ අතර එම ශබ්දය ඇසූ රජතුමා වහා ‘පත්තිරිප්පුවට’ පැමිණ හේතුකාරණා විමසා බලා යුක්තිය පසිඳ ලූ බව පැවැසේ. වත්මනේ මෙය මාලිගාවේ පුස්තකාලය වශයෙන් භාවිතා කරනු ලබයි. ඇතැම් අවස්ථාවලදී දළදා දැක්ම සඳහාද භාවිතා කර ඇත. පත්තිරිප්පුව ඉදිකළ ශිල්පියා වන ‘දේවේන්ද්‍ර මූලාචාරී’ විසින්ම මාලිගාවේ මඟුල් මඩුවද ඉදිකළ බව සෙංකඩගල පුර ඉතිහාසය කියයි.

මගේ පෙනුමට තමයි මේ චරිත ලැබුණේ – චරිත කිහිපයක්ම මට අත්හරින්න සිදු වුණා

මේ දිනවල විකාශය වෙන ටෙලි නාට්‍යය කිහිපයකම ප්‍රේක්ෂක ඔබ දකින තිළිණි පෙරේරා පුවත්පතකට මෙසේ සඳහන් කර තිබුණා.නිරූපිකාවක ලෙස ක්ෂේත්‍රයට අවතීර්ණය වූවද තිළිණි වර්තමානය වනවිට වැඩි දායකත්වයක් ලබාදෙන්නේ රංගන කටයුතුවලටය. ඇය ඉදිරියේදී සිනමා නිර්මාණ හරහාද ප්‍රේක්ෂක ඔබවට දැගත හැකිය.

රංගන ශිල්පිනියක් ලෙස තරමක් කාර්ය බහුලයි නේද? ‘ඉරුදේවි’, ‘සිද්ධාර්ත් ගෞතම’ ටෙලි නාට්‍යය දැනට විකාශය වෙනවා. මේ දිනවල මේ හැම ටෙලි නාට්‍යය කිහිපයකම රූපගත කිරීම් සඳහා දායක වෙනවා. ඒ නිසා තරමක් කාර්ය බහුලයි.

තිළිණි ඇයි මේ රජකතාවලට කොටු වෙලා?  ඵෛතිහාසික කතා ඇතුළත් ටෙලි නාට්‍යයවලට ගොඩක් ආරාධනා ලැබුණා. මම හිතන්නේ මගේ පෙනුමට තමයි මේ චරිත ලැබුණේ. නමුත්, මෑත කාලයේ දී මම වර්තමානයට ගැළපෙන කතා ඇතුළත් ටෙලි නාට්‍යය කිහිපයකටත් සම්බන්ධ වුණා.

ඔබ ටෙලි නාට්‍යයවලට පමණක් සීමා වෙලාද ඉන්නේ?  ආරාධනා නම් ලැබෙනවා. මේ වසරේ දී මා රංගනයෙන් දායක වුණ චිත්‍රපට දෙකක් එන්න තියෙනවා. ඒ වගේම තව චිත්‍රපට කිහිපයකටම සම්බන්ධ වෙන්න ආරාධනත් ලැබිලා තියෙනවා. ඒ අතර ප්‍රවීණ චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරයෙකුගේ චිත්‍රපටයකුත් තිබුණා. නමුත්, මට ඒ නිර්මාණය තුළ කරන්න තිබුණ චරිතය මට ගැළපෙන්නේ නැහැ. ඒ නිසා අකමැත්තෙන් වුණත් ඒ නිර්මාණය ප්‍රතික්ෂේප කරන්න මට සිද්ධ වුණා. ඒ වගේ නිර්මාණ කිහිපයක්ම මට අත්හරින්න සිදු වුණා. නමුත්, හොඳ නිර්මාණයක්, හොඳ චරිතයක් ලැබුණොත් අනිවාර්යයෙන්ම මම ඒ සිනමා නිර්මාණය භාර ගන්නවා. මොකද, ටෙලි නාට්‍යයවලට වගේම චිත්‍රපටවලටත් මගේ තියෙන්නේ ලොකු කැමැත්තක්.

බුද්ධික සේනාධීර

රේඩියම් සොයාගත් මාරි කියුරි

අද සිට එතෙක් මෙතෙක් ලෝකය බැබලවූ ශ්‍රේෂ්ඨ මිනිසුන් පිළිබඳව වෙනම පරිච්ඡේදයක් ගෙන ඒමට අප තීරණය කළෙමු. ඊට හේතුව නම් ඒ ශ්‍රේෂ්ඨ පුද්ගලයන්ගේ ජීවිත තුළින් අපගේ දිවියේ සාර්ථකත්වය උදෙසා ලබාගත හැකි දේ බොහෝ ඇති බැවිනි. අද දිනයේ මේ ලිපිය තුළින් අප ඔබ වෙත ගෙන එන්නේ ලොව සිටි විශිෂ්ඨ කාන්තාවක මෙන්ම විද්‍යාඥවරියකද වූ මාරි කියුරි පිළිබඳවයි. මාරි කියුරි(1897 – 1934) ලොව එතෙක් මෙතෙක් බිහිවූ ශ්‍රේෂ්ඨ චරිත අතර කාන්තාවන් පිළිබඳව අසන්නට ලැබෙන්නේ ඉතා අඩුවෙනි. කෙසේවූවද මාරි කියුරි නම්වූ ඇය පිළිබඳ ලෝකය තුළ තවත් ශතවර්ෂ ගණනාවක් කතාවනු ඇත. මන්දයත් ඇය ලොව විද්‍යාව හා තාක්ෂණයේ අනාගතය උදෙසා දායක වූ ශ්‍රේෂ්ඨ කාන්තාවක වීම නිසාය.

දෙවරක්ම නොබෙල් ත්‍යාගය දිනූ මාරි කියුරි උපත ලැබූයේ 1867 වසරේ පෝලන්තයේ අගනුවර වන වෝර්සෝහිදීය. මේ කාලය වන විට පෝලන්තය රුසියානු අධිරාජ්‍යයේ පාලනයට නතුව පැවති කාලයක් විය. කියුරිගේ පියා වෘත්තියෙන් ගණිත ශාස්ත්‍රය හා විද්‍යාව ඉගැන්වූ ගුරුවරයෙකු විය. හෙතෙම පෝලන්තය පිලිබදව දේශාභිමානීව කටයුතු කළ නිසාම ඔහුට උසස්වීම් පවා නොලැබුණි. එසේවූවද ඔහු තමාගේ දියණියට අධ්‍යාපනය ලබා දීමට නිබඳව කටයුතු කළේය. මාරි කියුරි විවාහයට පෙර පෙනී සිටියේ මාරියාස් ලොඩොමස්කා නමිනි. ඇය ඉගෙනීමට ඉතා දක්ෂ ශිෂ්‍යාවක් වූ අතර ඇයගේ දක්ෂතාවය නිසාම පාසලෙන් රන් පදක්කම් පවා දිනා ගැනීමට ඇයට හැකිවිය. මාරියාස් ලොඩොවස්කා එකල පෝලන්තය පාලනය කළ රුසියා ආධිපත්‍යයට එරෙහිව පෝලන්ත සංස්කෘතිය රැකගැනීම උදෙසා රහස් විශ්ව විද්‍යාලීය වැඩ පිළිවෙලකට සම්බන්ධ වී කටයුතු කළාය.

විද්‍යාව විෂය කෙරෙහි දැඩි ඇල්මක් දැක්වූ ඇය එහිදී බොහෝ දෙනාගේ ගෞරවයට හා ප්‍රශංසාවට ලක්විණි.1891 වසරේදී පෞද්ගලික ගුරුවරියක ලෙස කටයුතු කළ මාරියාස් ස්වකීය විද්‍යා අධ්‍යාපනය සර්බෝ විශ්ව විද්‍යාලයෙන් අඛණ්ඩව කරගෙන ගියාය. 1894 වසරේදී මාරියාස්ට පියරි කියුරි හමුවූ අතර 1895 වසරේදී ඇය ඔහු සමග විවාහ වෙමින් මාරි කියුරි ලෙස සිය නම වෙනස් කර ගත්තාය. කියුරි යුගලය සිය පරියේෂණ දිගටම කරගෙන ගිය අතර එහිදී ඔවුන්ට ‘බැරකල්’ නම් තවත් විද්‍යාඥයෙක් මුණ ගැසුණි. එමගින් ඔවුන්ගේ පරියේෂණ තවත් පුළුල් විය. ‘බැරකල්’ විසින් 1890 වසරේදී යුරේනියම් වලින් එක්ස් කිරණ වලට සමාන තවත් විකිරණ විශේෂයක් නිකුත්වන බව සොයාගෙන තිබිණි. මාරි කියුරි ඉහත පරියේෂණය තවත් පුළුල් කරමින් 1898 වසරේදී යුරේනියම් අඩංගු ඛනිජ ඔක්සයිඩ වලින් එබදු කිරණ බලාපොරොත්තු නොවිය හැකි ශක්තියකින් නිකුත්වන බව අනාවරණය කර ගත්තාය. මේ සදහා “විකිරණශීලය” යන නම ඇය විසින් නිර්මාණය කෙරිණි.

මාරි කියුරිගේ පරියේෂණ අනුව කළු ඔක්සයිඩ වල කලින් හදුනාගෙන නැති රසායනික මූලද්‍රව්‍යයන් අන්තර්ගත බව නිරීක්ෂණය විය. මේ නිසාම පරියේෂණ දිගටම කරගෙන යෑමට ඇයගේ සැමියා වන පියුරි කියුරිද පැමිණියේය. ඔවුන් දෙදෙනා එක්ව ඉතා කැපවීමෙන් හා අධිෂ්ඨානයෙන් පරියේෂණ කටයුතු කරගෙන ගියේය. විකිරණයේ අවුන්සයකට අන්තර්ගත වූ ග්‍රෑම් එකක සියයේ කොටස් කිහිපයක් ලබා ගන්නට ඔවුනට හැකිවූ අතර අළුත් මූලද්‍යව්‍යයක, ද්‍රව්‍යයක් අඩංගු වන බව මෙහි වර්ණාවලියෙන් ඔවුහු තහවුරු කර ගත්හ. අවසානයේදී මෙම මූද්‍යව්‍යයට ‘පොලෝනියම්’ ලෙස නම යෝජනා කළේ මාරි කියුරිගේ මව් රටවන පෝලන්තය සිහිවීම සදහාය. අනාගතයේ තදාන්තර පරියේෂණයන්හිදී අධික විකිරණශීලි ද්විතීය මූලද්‍රව්‍යයක් ඔවුන් විසින් සොයාගත් අතර ඒ සදහා ඔවුන් ‘රේඩියම්’ යන නම භාවිතා කළහ. රේඩියම් සාම්පලයක් රසායනිකව විසංගමනය කරන්නට 1902 වන තුරුම ඔවුන්ට නොහැකි විය.

1908දී අවාසනාවන්ත ලෙස පියුරි කියුරි තම ජීවිතයෙන් සමුගත්තේය. එතැන් පටන් සර්බෝ විශ්ව විද්‍යාලයේ ඔහුගේ අඩුව පුරවාලීමට මාරි කියුරිට සිදුවිය. ඒ අනුව ප්‍රංශයේ සර්බෝන් විශ්ව විද්‍යාලයේ ඉගැන්වූ ප්‍රථම කාන්තාව බවට මාරි කියුරි ඉතිහාසයට එක් වූවාය. වෛද්‍ය විද්‍යා අරමුණ උදෙසා විකිරණය භාවිතා කිරීමේ කාර්‍යයෙහි ලා ප්‍රථම ලෝක යුද්ධ සමයේදී මාරි කියුරි විශාල සේවයක් ඉෂ්ඨ කළාය. මේ නිසාම ඇය එකල කීර්තිමත්ම කාන්තාව බවට පත්විය. ඇයගේ සහාය ඇතිව ප්‍රංශය, පෝලන්තය, එක්සත් ජනපදය ඇතුළු ප්‍රධාන රටවල රේඩියම් ආයතන පිහිටවනු ලැබූ අතර එමගින් වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව රේඩියම් භාවිතයේ ප්‍රගතිය අපේක්ෂා කෙරිණි. 1890 දශකයේ පටන්ම අධික විකිරණශීලීතාවය සමගම කල් ගෙවූ නිසාම 1902න් පසුව මාරි කියුරි විවිධ රෝගාබාධ වලට ලක් වූවාය. එහිදී ඇය සංකෝචන ශල්‍යකර්ම කිහිපයකටම ලක්වූ අතර 1934 ජූලි 6 දින ඇයට ලොව හැර යන්නට සිදුවිය.

අවසානය වර්තමානය වන විට රසායනික විද්‍යා ක්ෂේත්‍රය ඉතාම පුළුල්ව සංවර්ධනය වී ඇත. එකී ගමන උදෙසා මාරි කියුරි නම් ශ්‍රේෂ්ඨ විද්‍යාඥවරිය කළ සේවය පැසසුම් සහගත වේ. මේ නිසාම ඇය දෙවරක්ම නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් පිදුම් ලැබුවාය. උත්සහය, අධිෂ්ඨානය, කැපකිරීම වැනි උතුම් ගුණාංග ඇයගේ ජීවිතයෙන් අපට ලබාගත හැකි ආදර්ශය. මෙම ලිපිය කියවා ඔබගේ ජීවිතයට යමක් මාරි කියුරි චරිතය තුළින් ලබා ගන්න. එසේම මෙම ලිපිය ඔබගේ මිතුරන්ටත් කියවීමට සමාජ ජාල වෙතට බෙදා ගැනීමටද අමතක නොකරන්න.

හිත දියුණු කරන පුද්ගලයන්ට පමණක් පිහිටන පයිනියල් ග්‍රන්ථිය

ඔබට දැනිලා තියෙනවාද දැන් ඉස්සර වගේ හොද සින්දු ලියවෙන්නේ නැහැ කියලා. හැත්තෑව දශකයේ ලියවුනු ගීත දැන් නොලියවෙන්න හේතුව කුමක්ද? අපේ චින්තන ශක්තියේ යම් දුර්වල තාවයක් ඇතිවී තියෙනවා නේද? අද ඒ ගැන ටිකක් කතා කරන්න හිතුනා. සින්දු ගැන නොවේ. ඇයි මේ නිර්මාණාත්මක හැකියාව අපෙන් ගිලිහිලා යන්නේ කියලා. දැනගත්තොත් නේ රැකගන්න පුලුවන් වෙන්නේ ඒක නිසා. පයිනියල් ග්‍රන්ථිය ගැන ඔබ අසා තිබෙනවාද? මෙහි ඇති වැදගත් කම කුමක්ද? මෙම ග්‍රන්ථිය පිහිටා ඇත්තේ අපගේ මොළයේ මැද ප්‍රෙද්ශයෙයි ඒක හරියට පයින් ගෙඩියක් වගේ. මේනිසා තමයි මේග්‍රන්ථියට පයිනියල් ග්‍රන්ථිය කියන නම ලැබිලා තියෙන්නේ. මේ ග්‍රන්ථිය මගින් කෙරෙන්නේ කුමක්ද?

පහත ඇති පින්තූර වල ඇත්තේ යම් මානසික ශක්තියක් දියුණු කල පුද්ගලයන්. ඒ හැමෝගේම හිසේ හෝ වෙනයම් තැනක පයින් ගෙඩියක සලකුණක් තිබෙනවා. අප සම්මා සම්බුදු පියානන් වහන්සේගේද හිස මත මෙවැනි යමක් නිර්මාණය කරන්නට නිර්මාණ කරුවා උත්සාහ කරලා තියෙනවා. ඒ තමයි අපි අද කතා කරන්නට උත්සහ කරන පයිනියල් ග්‍රන්ථිය. ‍මෙම ග්‍රන්ථියට අපි තුන් වන ඇස කියලත් කියනවා. ඒ කියන්නේ සාමාන්‍ය මසැසින් දකින්නට බැරි දේවල් දකින්නට හැකි ඇහැක්. එදා මහා ධාර්ෂණිකයන්ට මේ තුන්වන ඇස මගින් ඉමහත් ශක්තියක් ලබා ගත්තා තමන් ගේ ඉලක්කය කරා යන්න.අපි සියළු දෙනාම මේ තුන්වන ඇසෙන් යම් යම් වැඩ ගන්නවා. වෙන යමන් තියා අපිට නින්ද යන්නට අවශය මෙලෙටොනින් නම් හෝමෝනය පවා නිපදවන්නේ මේ ග්‍රන්ථියෙන්. නින්ද ගැන දීර්ඝව කතා කරන්නට ඇති නිසා අපි ඒ ගැන වෙනම කතා කරමු. කෙනෙකුට නින්ද නොයනවා නම් ඒ කියන්නේ එතනත් පයිනියල් ග්‍රන්ථියේ ප්‍රශ්නයක් තියෙනවා.

එදා තිබුනු නිර්මානාත්මක හැකියාව අද නැතිවන්නටත් මේ ග්‍රන්ථිය බලපාලා තියෙනවාද? ඔව්. අද මේ ග්‍රන්ථිය වසාගෙන ෆ්ලෝරයිඩ් තැන්පත් වෙලා තියෙනවා. එය කාගේ හෝ වුවමනාවකට වූ දෙයක් විය නොහැකිද? වතුරට ෆ්ලෝරයිඩ් එකතු කරන්නට හේතුව කුමක්ද? පිලිකා කාරකයක් ලස හදුනා ගෙන ඇති ෆ්ලෝරයිඩ් දන්තාලේප වලට එක් කලේ ඇයි. එසේ එක්කර කවුපි ඇටයක් ප්‍රමාණය දත් මැදීමට භාවිතා කරන්නට කියනවා වෙනුවට දත්බුරුසුව පිරෙන්නට දන්තාලේප වල දැන්වීම් දැම්මේ මේවගේ පරමාර්ථයක් යට තියාගෙනද? මේ සියල්ල ඔබ ඔබගේම මනසින් විමසා බලන්න. අපි දැන් බොහෝම ප්‍රමාදයි. ලිංවතුර කොහෙන් බොන්නද? ගෙදර ෆිල්ටරයක් තිබුනත් ඒකත් වැඩ කරනවාද මේ ෆ්ලෝරයිඩ් පෙරාගන්න. අපි මේවාට යම් පිලිතුරක් සොයා ගත යුතුය. එසේ නොවන්නට ඉදිරියේදී ඉපදෙන දරුවා අම්මා කිරි දුන්නේ නැත්නම් අම්මාගේ කම්මුල පුරවලා පාරක් ගහලා කිරි ඉල්ලන කාලය වැඩි ඈතක නොවේ. පයිනියල් ග්‍රන්ථිය ශක්තිමත් නැති කෙනෙකුගෙන් ගුණදම් බලාපොරොත්තු වෙන්න එපා. එය ඉබ්බගෙන් පිහාටු ගන්නවා වගේ වැඩක්.

මේ ෆ්ලෝරයිඩ් රකුසා අපි අපේ සිරුරෙන් ඉවත් කරන්නට අවශ්‍ය වැඩ කල යුතුය. එයද සිදු කල හැක්කේ නිවැරදි පෝෂන රටාවක් තුලින්මයි. අපි අපේ ආහාර වේලට අයඩීන් එක් කරගන්නවා නම් අඩයීන් මෙම ෆ්ලෝරයිඩ් නැවතත් මුත්‍රා සමග පිටකරනවා. එවිට අර පීනයිල් ග්‍රන්ථිය වැසීම සිදුවන්නේ නැහැ. එත් අපි අයඩීන් ගන්නේ කෙසේද? අපි ගන්නා ලුනු වල අයඩීන් ඇති බව සදහන් වුනත් ඒ ප්‍රමාණය දෛනික අයඩීන් අවශ්‍යතාවය පිරිමසාලන්නට කෙතරම් ප්‍රමාණයක් ගත යුතුද යැයි ගණනය කර බලන්න. එය තවත් එක් මිත්‍යාවක් බව ඔබට දැකගත හැකිවවේවි. මෙම ව්‍යාපාරිකයන්ට ඔබගේ සෞඛ්‍යය ගැන වද වෙන්නට හේතුවක් නැත. නමුත් අයඩීන් ඌණතාවය නිසා ලෙඩවන අය නම් අපි ඕනෑ තරම් දැක ඇත. අනෙක් පෝෂ්‍ය කොටස නම් විටමින් k1 / k2 වේ. මෙම විටමින් වර්ග අපි දෛනික පරිභෝජනයට ගන්නවා නම් එමගින්ද මේ ගැටළුවෙන් මිදිය හැකිය. විටමින් කේ වලට මෙම ග්‍රන්ථියේ ෆ්ලෝරයිඩ් තැන්පත්වීම නැවැත්විය හැකිය. එසේනම් එම විටමින් අඩංගු ආහාර ගැන සොයා බැලීම වැදගත්වේ

  • ග්‍රීන් ටී
  • ක්ලොරෙල්ලා ඇල්ගී
  • නතෝ (NATTO ) ජපන් ජාතිකයන් ආහායට ගනී
  • ‍කේල්
  • ‍බ්‍රොෙකෝලි
  • පිපිඤ්ඤා‍‍
  • ‍ගෝවා
  • ළූණු කොල
  • චීස්

මේවා දෛනික ආහාර වලට එක් කරගන්න. එවිට ඔබට ඔබගේ තුන්වන ඇසෙන් දැනට වඩා වැඩක් කරගන්නට හැකිවේවි. ඔබගේ දරුවන් නිර්මානාත්මක වේවි. හොද හික්මීමක් ඇති දරුවන් බිහිවේවි. මේ සියල්ලම එක රසායනිකයක් නිසා මුළු මහත් ලෝකයටම අහිමි වී ඇත. මේ සියල්ල පිටුපස ඇත්තේ මුදල්ය.

නයි මිරිස් වගාවක් පටන්න විදිය මෙන්න

වියළි හා අමු මිරිස් ලෙස සාමාන්‍යයෙන් අප පරිභෝජනය කරන මිරිස් කැප්සිකම් ඇනම් (Capsicum annuum) විශේෂයට අයත් වන අතර කොච්චි, නයි මිරිස්, හෝමිරිස් හා කැවුම් මිරිස් ලෙස හඳුන්වන වෙනත් වගා දර්ශයන් කැප්සිකම් චයිනෙන්ස් (Capsicum chinense) හා කැප්සිකම් ෆ්රුට්සන්ස් (Capsicum frutescens) විශේෂයනට අයත් වේ. මෙම විශේෂයන්හි පවතින විශේෂත්වය වන්නේ කරල් ඉතා සැරභාවයකින් යුක්ත වීමත් ඒවාටම ආවේණික වූ සුවඳක් තිබීමත් වේ. ලෝකයේ පවතින සැර අධිකම මිරිස් ලෙස මෙම නයි මිරිස් (කැප්සිකම් චයිනෙන්ස්) දැක්විය හැක.

ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් කලාපය හා අතරමැදි කලාපයේ ගෙවතු ආශ්‍රීතව හමුවන මෙම වගා දර්ශයන් සඳහා දේශීය මෙන්ම විදේශීය වෙළඳ පොළෙහි ඉහළ ඉල්ලුමක් පවතී. කරලේ ප්‍රමාණය (දිග, පළල), හැඩය, වර්ණය, කරලේ පිහිටීම සැරභාවය හා සුවදෙන් මෙන්ම ශාකයේ විලාශයෙන් ද මේවා එකිනෙකට වෙනස් ලක්ෂණ පෙන්වයි. බොහෝවිට කොච්චි දර්ශයන් කුරුල්ලන් මඟින් ව්‍යාප්ත වන බව සොයාගෙන ඇත. කුරුල්ලන් මෙම කරල් ගිල දමන අතර ඔවුන්ගේ මළ ද්‍රව්‍ය සමඟ බීජ පසට එක්වීමෙන් ව්‍යාප්තිය සිදු වේ. එබැවින් මෙම කොච්චි දර්ශයන් කුරුලු මිරිස් (Bird chill ) ලෙස ද හඳුන්වයි.

කරලෙන් බීජ වෙන් කළ පසු දින කීපයකින් වුව ද සමහර වගා දර්ශයන්හි බීජවල ප්‍රරෝහණ ශක්තිය හීනවී යන අතර එය මෙම වගා දර්ශයන්ගේ අඩු ව්‍යාප්තියට ප්‍රධාන හේතුවක් වී ඇත.බොහෝ කොච්චි හා නයිමිරිස් වගා දර්ශයන් බහු වාර්ෂික තත්ත්වයක් පෙන්වයි. රෝග හා පළිබෝධ හානිවලට මෙන්ම නියඟයට ද ඔරොත්තු දෙන ලක්ෂණ පෙන්වන වගා දර්ශයන් මෙම කොච්චි හා නයිමිරිස් අතර පැවතිය ද එම ලක්ෂණ කැප්සිකම් ඇනම් විශේෂය සමඟ සම්බන්ධ කර ගැනීමට අපහසු වී ඇත. මෙම විශේෂ අතර අන්තර් අභිජනනය සිදු නොවීම හෝ ඉතා අවම වීම ඊට හේතුවයි.

01.පැළ නිපදවා ගැනීම – ඇට ලබා ගැනීම සඳහා හොදින් පැසුනු කරල් බාවිතා කල හැකිය.වැදගත්ම කරුණ නම් මෙම ඇට කරලෙන් ඉවත් කොට කෙටි කාලයක් (දින 2-3) ඇතුලත තවාන් බඳුන් වල තැන්පත් කල යුතුය.මෙම ඇට කල් යත්ම ජීවී තාවය ගිලිහී යයි.වෙලඳපොලෙන් අසුරන ලද බීජ මිලදී ගැනීමේදී ප්‍රවේශම් වන්න.පැළ නිපදවා ගැනීම සඳහා බඳුන් සැකසීම බඳුන් සැකසීම සඳහා හකුලා තිබෙන විට සෙන්ටි මීටර 10 ක් (අඟල් 4) පළල හා සෙන්ටි මීටර් 10 ක් උස පොලිතීන් බඳුන් භාවිතා කිරීම වාසිදායක වේ. ජලවහනය සඳහා බෑගයේ පතුලේ කුඩා සිදුරු 4-8 ක් පමණ ඇති කළ යුතුය. පතුල සීල් නොකරන ලද බැගයක් ද මේ සඳහා යොදා ගත හැක. සකසා ගත් පෝච්චි වලට බීජ 10-12 පමණ සමාකාරව විහිදී යන ලෙස තැන්පත් කරන්න.පසුව එයට සෙවණ සපයන්න.අඟල් 6-8 පමණ වන පැළ සිටුවීමට ගත හැකිය.

02.පැළ අවශ්‍යතාව – අක්කරයකට පැළ 4000 පමණ. එක් වලකට පැළ එක බැගින්.

03.අවශ්‍ය පරතරය – පැළ අතර අඩි 3 පේලි අතර අඩි අඩි 2.5 /3

04.වලවල් සකස් කරගැනීම – අවමය දිග, පළල , උස අඩියක් පමණ විය යුතු අතර වලේ ප්‍රමානය වැඩි වන තරමට නීරෝගී ශක්තිමත් උසස් දිරියකින් යුත් ගසක් සාදා ගත් හැකිය.(වලෙහි ප්‍රමාණය අඩි 222 දක්වා වැඩි කල හැකිය) වලෙහි ප්‍රමාණය වැඩි වන තරමට කොච්චි ගස පවත්වා ගත් හැකි කාලය වැඩි වේ.

05.වලවල් පිරවීම – කොම්පෝස්ට් කොටස් දෙකට මතුපිට පස් එක බැගින් කලවම් කර වලවල් පිරවිය යුතුයි. කොම්පෝස්ට් 2: මතුපිට පස් 1 මෙහිදී කොම්පෝස්ට් බහුලව යොදාගැනීම විශේශ කරුනකි.

06.පොහොර අවශ්‍යතාවය. – නයි මිරිස් සඳහා සුවිශේශී වූ පොහොර නිර්දේශයක් අවශ්‍ය නැත.පැළ කුමක් හෝ ඌනතා ලක්ශණ පෙන්වයි නම් පමණක් මිරිස් සඳහා වූ පොහොර බාවිතා කල හැකිය.නමුත් මෙම නයි මිරිස් ප්‍රබේද රසායනික පොහොර නොමැතිව වගා කිරීමේදී උසස් වර්දන වේගයක් පෙන්වයි. මා ලද අත්දැකීම් අනූව වල පිරවීමේදී මඩ පොහොර (TSP) 10-15g පමන වලකට කලවම් කිරීම ඉහල ගුණාත්මයක් සහිත පැළයක් කබා ගැනීමට ඉවහල් වනු ඇත.

07.පැළ සිටුවීම – එක් වලකට එක් පැළය බැගින් සිටුවීම සුදුසුයි.පැළයේ උස අඟල් 6-8 වන පැළ ක්ශේත්‍රයේ සිටුවීමට සුදුසුය.පැළ සිටුවා සෙවණ සැපයීම අත්‍යාවශයයි.

08.නඩත්තුව – වැදගත්ම කරුණ නම් මෙහිදී විශේශ වූ නඩත්තුවක් අවශ්‍ය නැත. වියලි කලාපයේ දී ජලය සැපයීම පැළ කුඩා කාලයේදී දිනකට දෙවරක් ජලය සැපයිය යුතුය.මිරිස් වගාවට වැලඳෙන රෝග සහ හානිකරන පළිබෝද මෙම බෝගයටද එකසේ බලපානු ලබයි.මෙය රෝග වලට ප්‍රතිරෝදී බවක් පෙන්වන අතර සෙවන සහිත පරිසරයේ වුවද සාර්තකව වගා කල හැකිය.වියලි කාලගුණ තත්ව යටතේ නොනැසී පැවතීමේ හැකියාවක්ද පවතියි.

09.අස්වනු නෙලීම – හොඳින් නඩත්තු කරන ලද වගාවකින් දින 75 ක් ඇතුලත පලමු අස්වැන්න නෙලාගත හැකිය.හොඳින් නඩත්තු කරන ලද වගාවකින් වසරකට වැඩි කාලයක් පලදාව ගත හැකිය.

විෂේශ කරුණු – වගාව මල අතු වලින්(පොල් අතු,කෙසෙල් පරඬැල්,තල් අතු.)ආවරණය කිරීමෙන් වගාවට පැමිනෙන කෘමීන් වලක්වා ගත හැකිය.තවද වගාව වටා දාස් පෙතියා මල් පැළ සිටිවීමෙන් වගාවට එන කෘමීන් පාලනය කරගත හැකිය.දාස් පෙතියා කෘමි විකර්ශක ශාකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.
තවද මෙම ශාකය තම ගෙවත්තේ වගා මලු වලද පහසුවෙන් වගා කරගත හැකිය.

මෙය කියවීමේදී නොතේරෙන තැනක් හෝ අපැහැදිලි තැනක් වෙතොත් කොමෙන්ටුවක් ලෙස හෝ කෙටි පණිවුඩයක් ලෙස ඉදිරිපත් කරන මෙන් ඉල්ලා සිටිමු. ඔබට ජය. හරිත ලංකා කෘෂි සේවා.