රත්නපුර ශ්‍රී පාද අඩවිය ආශිත්‍ර ගිලීමල‍ේ ප්‍රදේශයේ සොයා ගැනුණු උමං ගංඟාව පිළිබඳව සබරගමුව සහා කොළඹ විශ්වවිද්‍යාල දෙක ඒකාබද්ධව කළ පර්යේෂණ වලදී තොරතුරු රැසක් අනාවරණය කරගැනීමට හැකි වී තිබේ. මෙම පර්යේෂණය කටයුතු වලට සම්බන්ධ වු සබරගමුව විශ්වවිද්‍යාලයේ සංචාරක කළමනාකරණය අධ්‍යනය අංශයේ අංශාධිපති ආචාර්ය ඉරාජ් රත්නායක මහතා මෙතෙක් පෙන්වා දුන්නේ මෙතෙක් ලංකාව‍ෙන් හමුවු පැහැදිලිම හා භයංකාරම උමං ගංඟා පද්ධතිය ලෙස මෙය හැඳින්විය හැකිය .කළු ගඟේ අතු ගංඟාවක් වන ඉඳුරුව ගඟේ මෙම උමං ගඟ පිහිටියේය .කුරුවිට එරත්න ගිරිමල‍ේ යෝජිත රක්ෂිතය හෙක්ටයාර් 7500ක් පුරා පැතිර පවති.ඉඳුරුව රක්ෂිතය යනුවෙන් විරුදාවලිය ලබා ඇති මෙම රක්ෂිතය තුල මෙම ගඟ පිහිටා ඇත.දුම්පුස් ඇල්ල ස්වභාවික පිහිනුම් තටාකයත් , ප්‍රාග් ඓතිහාසික ගල් ලෙන් දිවි මකුළුවා ,දිය කාවා, බුලත් හපයා වැනි මත්සයන් හා සත්ව ප්‍රජාවයන්ග‍‍ෙන් ද සමන්විතය ..

මෙම ගඟ යම් ස්ථානයකදී ගල් තලාවක් යටින් අතුරුදන්ව මීටර් 250 කට තරමක දුරින් නැවත මතුවී ගඟ නිර්මාණය ව‍ේ.ගඟ අතුරුදන් වන ස්ථානය කොළ රොඩු හා වැලි තට්ටුවකින් නිර්මාණය වී ඇති අතර ගිලා බැසීම්වලට ලක්වීමේ අවදානමක් පවති.වැසි දිනවලදී මේ ආශ්‍රිතව ගවේෂණ ආදිය සිදුකිරීම වැළකිය යුතුය .ගල්තලාවක් මතින් ගඟ අතුරුදන් වුවද ඒ ආශ්‍රිතව පිහිටි කඳු තලාවක් යටින් මෙම ගඟ ගලායන බවට ප්‍රථම වරට මෙම ගවේෂණයේදී සොයාගැනුණ බව ආචාර්ය ඉරාජ් රත්නායක මහතා පැවසීය .මීට අමතරව මේ කඳු ව වැටිය තුල ස්ථාන කීපයක ගිලාබැස තිබෙන බවටද අනාවරණය කරගත හැකිවිය.ලංකාවේ වැඩිම උමං ගංඟා පද්ධතීන් රැසක් පවතින බවට ප්‍රථම වරට සමනල අඩවිය ආශ්‍රිතය‍ෙන් සොයාගැනීමට හැකි වු බව ඉරාජ් රත්නායක මහතා පැවැසීය.